Si kompania e Laslo Sij u bë pjesë e konzorciumit që do të ndërtojë autostradën Bukojçani–Kičevo?

Në konzorciumin që fitoi ndërtimin e pjesës së autostradës Bukojçani–Kičevo u përfshi kompania hungareze Duna Aszfalt, në pronësi të biznesmenit Laslo Sij, çka ngjalli debate pasi qeveria e re hungareze nisi një hetim mbi financimin shtetëror të projekteve të lidhura me të njëjtën kompani.

Fotografitë nga Budapesti dhe fillimi i punimeve

Më 22 tetor, ish‑deputeti hungarez dhe aktivisti kundër korrupsionit Akos Hadhazi publikoi në Facebook fotografi të ish‑kryeministrit Nikola Gruevski në një restorant në Budapest; në postimin e tij Hadhazi shkroi: "Oligarku i Orbanit, Laslo Sij, është ende në liri, dhe për rrjedhojë, aktualisht po ndërton një autostradë në Maqedoninë e Veriut."

Punimet për seksionin Bukojçani–Kičevo u përuruan më 12 tetor nga një delegacion qeveritar i udhëhequr nga kryeministri, me praninë e ambasadorit të BE-së dhe përfaqësuesve të Bankës Evropiane për Rindërtim dhe Zhvillim (EBRD). Seksioni është 11.5 kilometra i gjatë — pjesa e fundit të korridorit nga Shkupi drejt Ohrit që nuk ishte nisur më parë — dhe parashikon dy korsi plus një korsi emergjence në secilën kah, pesë ura, dy kryqëzime, dy viadukte, një tunel dhe punime shoqëruese.

Ministri i Transportit, Aleksandar Nikoloski, deklaroi: "E gjithë kjo do të thotë një punë jashtëzakonisht e vështirë dhe një detyrë që kontraktorët që do ta marrin do ta kenë mbështetjen e plotë nga Qeveria, nga Ministria e Transportit, nga Ndërmarrja Publike për Rrugët Shtetërore." Punën e mori një konzorcium i udhëhequr nga filialja rumune e Strabag dhe kompania hungareze Duna Aszfalt; për Duna Aszfalt ky është projekti i parë në Maqedoni.

Vlera e kontratës për infrastrukturën është raportuar të jetë 219 milionë euro. Financimi për seksionin në Maqedoni përfshin një kredi prej 119 milionë euro nga EBRD, një grant prej 20 milionë euro nga Bashkimi Evropian dhe 300,000 euro nga WBIF për përgatitjen e dokumentacionit të tenderit, tha drejtori i Ndërmarrjes Publike për Rrugët Shtetërore, Koce Trajanovski.

Në Hungari, pas zgjedhjeve të prillit 2026 u formua qeveria e re e udhëhequr nga Peter Magyar. Gjatë verës Ministria e Ekonomisë njoftoi se kishte paraqitur një kallëzim penal për autor të panjohur për transaksione financiare në Eximbank, përfshirë edhe financimin lidhur me një projekt të Duna Aszfalt në Afrikë. Menjëherë pas kallëzimit, Duna Aszfalt nisi blerjen vullnetare të obligacioneve, dhe Magyar deklaroi: "Dje, para të reja publike me vlerë mbi 100 miliardë forint u kthyen në buxhet, dhe kështu te populli hungarez. 'Duna Aszfalt', e lidhur me partnerin e biznesit të Lerinc Mesaros, oligarkun Laslo Sij, njoftoi, pak kohë pas kallëzimit nga Ministria e Ekonomisë dhe Energjisë, se do t'u kthejë 400 milionë dollarë, pra më shumë se 100 miliardë forint, bankave shtetërore."

Ndërmarrja Publike për Rrugët Shtetërore deklaroi se procedura e prokurimit për kontraktorin e seksionit Bukojçani–Kičevo nisi më 30 janar 2025 dhe përfundoi në fillim të korrikut 2026, në përputhje me procedurat e EBRD. Për kontratën dhe aksesin në dokumente, ndërmarrja u shpreh me një deklaratë të shkruar: "Kontratën e nënshkruara i përmbushin rregullat dhe procedurat e EBRD-së në formën e një kontrate FIDIC (libri i kuq). Domethënë, të gjitha detajet që lidhen me Kontratën e nënshkruar për zbatimin Kičevo–Bukojçani i nënshtrohen 'Politikës për Qasjen në Informacione' të EBRD-së nga tetori 2024, e miratuar nga Bordi i Drejtorëve të EBRD-së. Në të dhe dokumentet që rrjedhin nga ajo — përcaktohen mënyrat se si mund të merret qasje në informacione të tilla dhe në çfarë forme. Në këtë rast, pjesë përkatëse të informacionit do të jenë publikisht të disponueshme në faqen e internetit të Bankës. Dëshirojmë të theksojmë se kjo Kontratë rrjedh nga Marrëveshja për Kreditë dhe Grantet për zbatim dhe mbikëqyrje nga BE (WBIF) ku rregullohet se i nënshtrohet rregullave dhe procedurave të EBRD-së."

Akos Hadhazi u shpreh se ishte i befasuar nga zgjedhja: "Ajo që tani dëgjojmë, se Laslo Sij po merr një mundësi në Maqedoni, për hungarezët është pak e çuditshme, qesharake, dhe edhe në Maqedoni duhej të mendohej nëse është ide e mirë të bashkëpunosh me një kompani të tillë apo jo." Autoritetet maqedonase, nga ana tjetër, vënë në dukje kohëzgjatjen e procedurës dhe mbikëqyrjen e EBRD si bazë për zgjedhjen e konzorciumit që do të ndërtojë dhe do të mirëmbajë rrugën për pesë vjet pas përfundimit.

Foto: atlatszo.hu