Климатските промени донесоа тигрест комарец — расте ризикот од западнонилска треска

Потоплите сезони и глобалната раздвиженост на луѓе и стоки овозможуваат ширење на инвазивниот тигрест комарец (Aedes albopictus) во Македонија, а со него расте и ризикот од ширење на болести како западнонилската треска, велат експертите.

Проф. Кирил Арсовски Пржо, биолог и еколог, објаснува дека климатските промени се меѓу главните двигатели на оваа појава. Тој предупредува: "Со порастот на просечните температури и поблагите зими, многу видови кои порано не можеа да преживеат во нашите климатски услови, денес успешно се населуваат и се размножуваат. Дополнително, подолгите топли сезони им овозможуваат да имаат повеќе генерации во текот на една година, што значително го зголемува нивниот број" — појаснува Арсовски.

Според последните податоци, во земјава има 11 лица заразени со западнонилска треска, при што најголем дел од локално стекнатите случаи се поврзани со подрачјето на Скопското Поле. Двајца пациенти, на возраст од 76 и 66 години, се во критична состојба и се на механичка вентилација на Одделот за интензивно лекување на Клиниката за инфективни болести. Во последниот извештај се потврдени и седум нови случаи — сите со тешки симптоми на централниот нервен систем.

Регионалните податоци укажуваат дека појавата не е изолирана. Европскиот центар за превенција и контрола на болести јавува дека од почетокот на сезоната на пренос за 2026 година до 22 јули 2026 се регистрирани 81 локално стекнат случај во шест европски земји, а меѓу погодените е и Македонија. Институтот за јавно здравје соопшти дека првиот регистриран случај кај луѓе во Европскиот регион оваа сезона е од Македонија. Досега во земјата се пријавени и пет смртни случаи поврзани со западнонилската треска.

Како што беше наведено од клиничарите: "Д-р Даниловски: Осум тешки случаи на западнонилска треска се откриени, не знаеме колку луѓе се заразиле". Експертите дополнуваат дека повеќето заразени минуваат без симптоми или имаат лесна клиничка слика, но кај повозрасни лица и лица со ослабен имунитет може да се појават сериозни невролошки компликации. Првичните симптоми се јавуваат најчесто од 3 до 14 дена по заразувањето, а закрепнувањето може да трае недели или месеци; засега нема одобрена вакцина против вирусот.

Превенција и потреба од системско следење

Експертите посочуваат дека повременото прскање не е доволно и повикуваат на континуирано мониторирање и координирана реакција. Професорот Арсовски оценува: "Во моментов не може да се каже дека државата прави доволно" и нагласува дека голем дел од податоците доаѓаат од научни истражувања и поединечни проекти наместо од национален, постојан систем за следење. Тој предлага поголеми инвестиции во мониторинг, подобра соработка меѓу институциите и поголема едукација на јавноста.

Пензионираниот епидемиолог д-р Александар Стојанов предупредува дека „Климатските промени ги поместија границите.“ Тој додава дека почестото прскање може да помогне, но целосно искоренување на тигрест комарец е нереално. Институтот за јавно здравје апелира до граѓаните да постават заштитни мрежи, да носат подолга облека, да користат репеленти и да не создаваат услови за размножување — правилно фрлање отпад и отстранување на застоена вода во дворовите се меѓу клучните мерки.

Дополнително, беше потврден и еден увезен случај на денга — заразен е маж од Бангладеш — што дополнително ја истакнува потребата системски да се следат и другите потенцијални болести со кои може да се поврзат инвазивните видови.

Фото: Geyres Christophe/ABACA / Shutterstock Editorial / Profimedi