Sa do të rriten pensionet në Maqedoni? Vlerësim 3–3,5%

Pensionistët në Maqedoninë e Veriut po presin përllogaritjen përfundimtare të rregullimit të pensioneve për shtator, me pagesën që pritet të shkojë në llogaritë e tyre më 1 tetor. Pas një periudhe me rritje lineare, pagesa e ardhshme do të kthehet te metodologjia ligjore procentuale.

Ministri i Politikës Sociale, Demografisë dhe Rinisë, Gjoko Velkovski, tha se parametrat statistikorë për inflacionin e gushtit dhe rritjen e pagave do të përfundojnë në fillim të javës së ardhshme, pas të cilave do të njoftohet shkalla përfundimtare. Vlerësimet paraprake tregojnë se pensionet e shtatorit do të rriten midis 3% dhe 3,5%.

Në ndryshim nga shtesa e mëparshme lineare, që jepte të njëjtën shumë fikse për të gjithë, rritja procentuale jep shumë më të madhe nominale për pensionet më të larta dhe më të vogla në denarët për pensionet më të ulëta. Nëse shkalla përfundimtare e rregullimit është 3%, ndikimi në pagesat mujore do të ishte (shembuj):

• 20,000 denarë → +600 denarë
• 25,000 denarë → +750 denarë
• 30,000 denarë → +900 denarë
• 40,000 denarë → +1,200 denarë
• 50,000 denarë → +1,500 denarë

Neni 37 i Ligjit për Sigurimet Pensionale dhe të Invalideve parashikon që pensionet të rregullohen dy herë në vit – më 1 mars dhe më 1 shtator. Formula ligjore bazohet 50% në rritjen e kostove të jetesës (inflacionin) dhe 50% në rritjen e pagës mesatare neto të paguar gjatë gjysmës vjetore paraprake.

Profesoresha universitare dhe eksperte për sistemet pensionale, Jadranka Mršić, paralajmëroi se në proces mungon më shumë transparencë. Ajo tha: "Përputhja nuk është dhuratë apo ndihmë sociale. Në një sistem të përputhjes automatike ligjore, të gjitha të dhënat statistike duhet të publikohen në kohë dhe zyrtarisht, pa supozime politike ose diskrecion," dhe kërkoi publikim të rregullt e zyrtar të statistikave bazë.

VMRO‑DPMNE në një komunikatë theksoi se parametrat ekonomikë tregojnë se gjatë 23 muajve të fundit pensioni mesatar i pleqërisë u rrit nga 22,850 në mbi 29,700 denarë, çka sipas tyre përbën një rritje mesatare rreth 300 denarë në muaj.

Konteksti evropian: rritja e moshës për pension

Në të njëjtën kohë, sistemet pensionale në Evropë po lëvizin drejt moshave më të larta daljeje në pension për shkak të jetëgjatësisë dhe ndryshimeve demografike. Projekcionet e OECD vendosin moshën mesatare të daljes në pension në BE rreth 64.7 vjet për burrat dhe 63.8 vjet për gratë.

Danimarka ka vendosur të rrisë moshën në 70 vjet deri në 2040, me projeksione që mund të çojnë deri në 74 vjet deri në 2060. Italia dhe Estonia planifikojnë të lëvizin drejt 71 vjet, ndërsa Holanda, Suedia dhe Qipro po shkojnë drejt 70 vjet. Aktualisht moshat më të larta janë në Danimarkë, Norvegji dhe Islandë me 67 vjet, ndërsa në vende si Gjermania, Holanda, Mbretëria e Bashkuar, Irlanda dhe Portugalia moshat janë tashmë mbi 65 vjet.

OECD parashikon gjithashtu se deri në 2060 dallimi midis moshave të daljes në pension për meshkujt dhe gratë do të zbehet në shumicën e vendeve. Në të njëjtën kohë, norma mesatare e zëvendësimit në BE është rreth 60% të të ardhurave para daljes në pension, por në shumë vende ky raport bie nën 50%, çka ngre pyetje për qëndrueshmërinë afatgjatë të të ardhurave pensionale në kontinent.

Foto: material shtypi nga ngjarja