Komisioni gjen diskriminim dhe urdhëron rivendosjen e punonjësit autik të shkarkuar nga kompani IT në Shkup

Komisioni për Parandalim dhe Mbrojtje nga Diskriminimi (KPMD) konstatoi se një kompani informatikë në Shkup ka diskriminuar dhe viktimizuar një punonjës me autizëm, pas një hetimi të plotë. Vendimi tregon se ngacmimet emocionale dhe verbale nga disa kolegë kanë nisur në 2021 dhe kanë vazhduar deri në dorëzimin e ankesës.

Gjetjet dhe rekomandimi

KPMD vlerësoi se kompania kryeu diskriminim të rëndë të bazuar në perceptim për shkak të gjendjes shëndetësore në fushën e punës dhe marrëdhënieve pune, dhe se ka pasur viktimizim. Punonjësi u shkarkua pasi dorëzoi ankesën, dhe Komisioni gjeti se disa veprime të punëdhënësit pas ankesës përbënin viktimizim.

Sipas paraqitjes së tij, incidentet ishin qindra dhe përbënin një model afatgjatë të dhunës psikologjike dhe një kulturë të mobingut. Ai e përshkroi veten si person në spektrin e autizmit, me diagnozë Sindromi Asperger, pa vështirësi verbale apo intelektuale, dhe mendon se kjo është arsyeja pse ngacmimet zgjatën dhe drejtuesit nuk reaguan.

Si shembuj të fundit të trajtimit të keq, ai përmend se më 14 janar, duke bërë inventarizimin vjetor të aseteve fikse në një zyrë — detyrë që e kreu tre vjet dhe për të cilën kishte marrë përgëzime dhe shpërblime — një kolege i tha se e nervozonte sepse çdo vit kërkon të njëjtat artikuj, dhe i bëri komente sarkastike.

Ai raportoi gjithashtu kërcënimin që kolegia i kishte thënë më parë: "Të dija sa më vie t'ia godisja atë në hundë!", të cilin, sipas tij, e tha e njëjta kolege në prill 2023 kur e takoi në korridor me një dosje. Para paraqitjes së ankesës, punonjësi thotë se dy kolegë në kantinë kanë biseduar para tij se ai është "i çmendur", një bisedë e nxitur nga një reagim i tij në punë në qershor të vitit të kaluar, i cili ai e lidh me ngacmim psikologjik kronik.

KPMD vërejti se ai kishte raportuar incidente tek punëdhënësi, por drejtuesit thanë se nuk kishte ankesë të shkruar dhe se të thirrurit nuk pranuan diskriminimin. Më vonë, i ankuari paraqiti dëshmi për raportime që datojnë nga 2022. Kompania pretendoi se shkarkimi ishte për shkak të optimizimit të vendeve të punës, por dokumentet e Zyrës së Punësimit treguan se vetëm i ankuari ishte shkarkuar në kuadër të asaj optimizimi.

Komisioni rekomandoi që kompania ta rivendosë punonjësin me kontratë të pacaktuar brenda 30 ditësh nga marrja e mendimit dhe të vendosë mekanizma efektivë të brendshëm për parandalim dhe mbrojtje nga diskriminimi në vendin e punës, për të garantuar trajtim të barabartë; për këto veprime kompania duhet të njoftojë Komisionin në të njëjtin afat. Nëse nuk vepron, Komisioni do ta dërgojë çështjen në gjykatë — një vendim i favorshëm mund të forcojë padinë e tij më tej, përfshirë mundësinë e parashtrimit në Strasburg.

Ankesa përmend gjithashtu se në 2025 një kolege juriste pati propozuar trajnime për punonjësit pas incidenteve, por propozimi u refuzua. Viktima shpreh keqardhje që u humbi mundësia që kolegët të mësonin se ai ishte autik dhe të kuptonin pse sillet ndryshe ose nuk i përgjigjet shakasë; ai madje ofertoi të paguajë vetë trajnimin. Në vend të kësaj, sipas përshkrimit, i tha në mënyrë gojore të përshtatet dhe të fshehë se është autik, dhe t’i thuhet të "mos ekzagjerojë shumë — shumë me këmbënguljen, sepse do ta zemërojë drejtorin e përgjithshëm."

Foto: SDK.MK)