IAEA vëren përparim në hetimin për Siri, por jo për Iranin

Agjencia Ndërkombëtare për Energji Atomike (IAEA) raporton për përparim në zgjidhjen e çështjeve të hapura lidhur me aktivitetet e pa deklaruara bërthamore në Siri gjatë sundimit të familjes Assad, ndërsa në rastin e Iranit nuk vërehet përparim i ngjashëm.

Në një raport të shpërndarë te shtetet anëtare para mbledhjes tremujore të Bordit të Guvernatorëve të IAEA-së javën e ardhshme, agjencia i përgëdhoi autoritetet e reja siriane për "transparencë dhe bashkëpunim" në ndihmën për zbulimin e aktiviteteve të së kaluarës dhe të materialit që ende ndodhet në vend.

Këto konstatime pasojnë rrëzimin e presidentit Bashar al-Assad nga pushteti në fund të vitit 2024 dhe angazhimin e autoriteteve të reja siriane për të bashkëpunuar me IAEA-n.

Deir ez-Zor dhe sulmi i vitit 2007

Raporti konfirmon se sulmi ajror i Izraelit në 2007 ndaj një lokacioni të padeklaruar në provincën lindore siriane Deir ez-Zor synonte një reaktor bërthamor që ishte në ndërtim.

Nga ana tjetër, agjencia thotë se nuk ka bërë përparim të ri në rastin e Iranit: inspektorët ende nuk janë rikthyer në objektet bërthamore që Shtetet e Bashkuara dhe Izraeli i goditën në qershor 2025.

Para atyre sulmeve, IAEA vlerësonte se Irani zotëronte 440.9 kilogramë uranium të pasuruar në 60 përqind pastërti — "që është vetëm një hap larg nga afërsisht 90 përqind pasurimi i nevojshëm për uraniumin me cilësi ushtarake." Sipas kritereve të IAEA-së, ajo sasi materiali do të ishte e mjaftueshme, nëse pasurohej më tej, për të prodhuar 10 armë bërthamore, dhe Irani gjithashtu posedonte material të pasuruar në nivele më të ulëta.

Foto: material shtypi nga ngjarja