Hartat turistike të Shkupit të pa‑lexueshme për vite; qyteti premton rinovim për „Shkup 2028“

Shkupi çdo vit vizitohet nga më shumë turistë, por një pjesë e infrastrukturës themelore turistike duket e lënë pas dore — më e dukshmja janë hartat tridimensionale që duhej t'u shërbenin vizitorëve për orientim. Bëhet fjalë jo për kapacitetet akomoduese, të cilat janë të mjaftueshme, por për problemet praktike me të cilat përballen ata që duan ta eksplorojnë qytetin pa guidë.

Grupet me guida lëvizin më lehtë: shëtitjet zakonisht nisin nga zona qendrore dhe përveç guidës, banorët vëreni se shpesh i shoqërojnë edhe rreth dhjetë qentë të mëdhenj që prej kohësh jetojnë në sheshin e qytetit. Vizitorët e pavarur, në anën tjetër, duhet të shfrytëzojnë më shumë imagjinatën për të gjetur vendet e dëshiruara.

Harta e vjetër dhe gjendja e saj

Hartat tridimensionale u vendosën në vitin 2011 në 17 vende në qendër të qytetit, në Pazar të Vjetër dhe pranë Kryqit Millennium në Vodno. Në momentin e vendosjes u përshkruan si të shtypura në material me standarde të larta, rezistent ndaj diellit dhe ndikimeve të jashtme, dhe secila përmbante një pikë të kuqe që tregon ku ndodheni dhe shënime për institucionet dhe vendet kryesore.

Sot shumë nga kuti‑hartat janë mbuluar me postera, të shënuara me sprej dhe me marker, dhe në disa vende xhamat janë hequr — duke i bërë hartat, edhe pse tri‑gjuhëshe, të papërceptueshme. Ka turistë që mundohet të kuptojnë shkrimet dhe ngjitjet e dëmtuara në vend që të marrin udhëzime të qarta.

Qyteti i Shkupit thotë se është i informuar për gjendjen e disa hartave turistike, të cilat prej disa vitesh janë jofunksionale. "Ne planifikojmë, përveç rinovimit të hartave ekzistuese turistike, të vendosen edhe pozicione të reja për hartat turistike në vende të përshtatshme dhe të frekuentuara. Mendojmë se Shkupi nuk duhet të ketë infrastrukturë turistike që është jo‑funksionale dhe e braktisur. Përkundrazi, duam të lëmë një hapësirë urbane të përmirësuar dhe të rregullt, që do t'u shërbejë vazhdimisht qytetarëve dhe turistëve, por edhe gjithë degëve ekonomike (turizmit, gastronomisë, tregtisë etj.)," thonë nga Qyteti dhe njoftojnë se rinovimi do të jetë pjesë e aktiviteteve lidhur me Shkup — Kryeqytet Europian i Kulturës 2028.

Hartat nuk janë problemi i vetëm. Shumë statuja dhe skulptura në urat këmbësore mbi lumin Vardar mungojnë me pllaka identifikuese: në njërën nga urat asnjëra nga 32 skulpturat nuk ka pllaka, ndërsa në tjetrën — që shtrihet nga shëtitorja e lumit deri te ndërtesa e Prokurorisë — pllaka kanë vetëm disa nga 29 veprat e vendosura. Transporti publik i bën gjërat më të vështira për të huajt: bileta në autobus paguhen vetëm me para në dorë, nuk ka opsion pagese me kartë, dhe ndalesat shpesh nuk kanë harta me trase, që i detyron turistët të pyesin njerëzit aty. Të arrish në kanionin Matka është po ashtu sfidë — linja 60 nga terminali Transporten deri në Matka vozit rrallë, prandaj humbja e një autobusi mund të nënkuptojë pritje më shumë se dy orë për të ardhmin. Akvadukti po restaurohet prej vitesh, por nuk ka qasje normale apo linjë të rregullt autobusore që ta shërbejë.

Zyrtarët e qytetit thonë se ndërhyrjet e parashikuara për Shkup 2028 duhet t'i adresojnë disa nga këto mangësi: nga zëvendësimi dhe vendosja e paneleve informuese, tek tabelat me emra për skulpturat dhe përmirësimi i informacionit për transportin publik — elemente që banorët dhe bizneset shpresojnë se do të përfshijnë mirëmbajtje më të rregullt të hapësirave publike.

Foto: ”Sloboden pechat” – Dragan Mitreski