Monika Stojkovska: Shahu si investim në trup dhe mendje — karriera dhe sfidat

Monika Stojkovska është figura udhëheqëse e ekipit femëror të shahut të Maqedonisë së Veriut, kampione e shumëfishtë shtetërore dhe lojtarja që prej vitesh luan në bordin e parë të ekipit kombëtar. Ajo është anëtare e Klubit të Shahut Alkaloid që nga viti 2008 dhe ka arritur rezultate ndërkombëtare të rëndësishme, përfshirë norma për titullin Woman International Master.

Si nisi gjithçka

Ajo rrëfen fillimet e saj: "Në familjen time, sporti gjithmonë ka pasur një vend të veçantë. Kur ishim katër vjeç, prindërit tanë më pyetën mua dhe motrën time se me çfarë sporti dëshironim të merreshim. Në atë moshë, sigurisht, nuk kishim një ide të qartë se çfarë dëshironim, por e dinim shumë mirë çfarë nuk dëshironim. Asnjë nga sportet e ofruara, si noti apo hendbolli, nuk na tërhiqte. Babai im kishte në shtëpi një komplet profesionist shahu, dhe edhe vetë kishte luajtur shah ndërsa shërbente në ushtri. Kështu, në fund ai i tregoi shahun. Më tërhoqi menjëherë vëmendjen dhe pranova tmë çonin në orë. Orët e grupit ishin shumë interesante; mësonim gjëra të reja, zgjidhnim detyra dhe luanim parti. Kështu lindi dashuria ime për shahun, një dashuri që vazhdon deri sot."

Ajo thekson kërkesat fizike dhe mendore të ndeshjeve turne: "Ndeshjet turne kërkojnë fokus të jashtëzakonshëm, energji, durim, shpirt luftarak dhe qëndrueshmëri, sepse mund të zgjasin disa orë. Ruajtja e përqendrimit gjatë gjithë ndeshjes, edhe pas kaq shumë vitesh loje aktive, ndoshta mbetet sfida më e madhe për mua. Të qëndrosh maksimalisht i përqendruar për rreth pesë orë, sa mund të zgjasë një parti, aspak nuk është e thjeshtë. Kjo kërkon përgatitje të mirë psiko-fizike. Edhe pse në një vështrim të parë shahu duket si një sport ku ulem për orë të tëra, pas asaj qëndrueshmërie qëndrojnë aktivitete të rregullta fizike. Për të përballuar mendja pesë orë nën ngarkesë maksimale, trupi duhet të jetë i përgatitur."

Ajo është e sinqertë për pabarazitë gjinore: "Fatkeqësisht, edhe pse jetojmë në shekullin e 21-të, gratë në sport ende luftojnë për njohje të barabartë, fonde shpërblyese të njëjta, hapësirë mediatike të barabartë dhe respekt të barabartë. Shahu, fatkeqësisht, nuk bën përjashtim. Mendoj që rruga e grave drejt rezultateve të larta sportive shpesh është më e vështirë, sidomos kur karriera sportive duhet të pajtohet me detyrimet e jetës dhe familjes. Prandaj shpresoj që në të ardhmen të shohim më shumë barazi, jo vetëm deklarative, por me kushte konkrete, mundësi dhe vlerësim të rezultateve."

Momente kyçe në karrierën e saj janë arritja e dy normave për titullin Woman International Master në Olimpiadën e Shahut në Baku në 2016, ku ajo luajti për herë të parë në bordin e parë të ekipit, dhe fitimi i normës së tretë në Kampionatin Europian të Ekipeve në Greqi. Siç thotë ajo: "Një nga momentet më të dashura në karrierën time e mbaj mend arritjen e një norme të dyfishtë për titullin Woman International Master në Olimpiadën e Shahut në Baku në 2016. Atje, për herë të parë luaja në bordin udhëheqës, bordin e parë për ekipin femëror dhe arrita që në një turne të fitoja dy nga tre normat e nevojshme për titullin WIM. Ky rezultat pati një kuptim të veçantë për mua sepse erdhi pikërisht në debutimin tim në bordin e parë. Më pas, në Kampionatin Europian të Ekipeve në Greqi, përsëri duke luajtur në bordin e parë për ekipin femëror, fitova edhe normën e tretë të kërkuar për titullin WIM. Këto janë momente që mbeten përgjithmonë në kujtesë, sepse pas tyre qëndrojnë vite pune, përgatitje dhe shumë parti të luajtura."

Për situatën e shahut në Maqedoninë e Veriut ajo përmend vështirësi strukturore: "Vitet e fundit kanë qenë të vështira për shahun maqedonas. Ne ende përballemi me vështirësi financiare lidhur me pjesëmarrjet e përfaqësuesve, dhe një problem shtesë është mosmbajtja e kampionateve shtetërore seniorë në disa vite. Shakistet janë të detyruara të udhëtojnë jashtë Maqedonisë për të marrë pjesë në turne të hapura ndërkombëtare, sepse në vend thuajse nuk mbahen turne të tilla. Shpresoj që në vitet e ardhshme situata do të përmirësohet, që do të ketë më shumë mbështetje për përfaqësuesit dhe më shumë turne ndërkombëtare dhe vendore në Maqedoninë e Veriut."

Foto: Privatna arhiva na Monika Stojkovska