Над 90 уапсени во полициски акции во Србија по предвремените парламентарни избори

Повеќе од 90 лица се уапсени во низа полициски акции ширум Србија во изминатите две недели по предвремените парламентарни избори на 25 октомври, под сомнение за различни кривични дела. Меѓу приведените има високи полицијски функционери, банкари, вработени во покраинската и локалната администрација и директори на јавни претпријатија.

Апсења по изборниот преобрат

Апсењата уследија по победата на изборната листа „Студентска листа – Студентите победуваат“, која произлезе од двегодишните антивладини протести предизвикани од загинувањето на 16 лица при уривањето на настрешницата на реновираната железничка станица во Нови Сад на 1 ноември 2024 година. На изборите на 25 октомври, листата на Студентската листа го победи долгогодишниот владеачки блок на Српската напредна партија (СНС), чија листа ја предводеше тогашниот претседател Александар Вучиќ.

Меѓу досега уапсените се началникот на Управата за криминалистичка полиција, Марко Кричак; началникот на Службата за сузбивање криминал, Бошко Секулиќ; командантот на Специјалната антитерористичка единица, Игор Жмириќ; како и уште 17 полицајци. Аналитичарите оценија дека обемот и профилот на апсењата укажуваат на судири меѓу струи во рамките на полицијата.

Уапсен е и Дavor Мацуpa, сопственик на банката Алта, заедно со двајца негови соработници, под сомнение дека од трезорот на банката биле изнесени околу 380 милиони евра; во банката е отворена стечајна постапка. Осомничени се и покраинскиот секретар за социјална политика Предраг Вулетиќ со соработници, директорот на Републичкиот хидрометеоролошки завод Југослав Николиќ, управникот на Казнено-поправниот завод Забела Родољуб Рончевиќ, претседателот на Општина Инѓија Марко Гашиќ со соработници, како и група директори во Нови Сад; под притисок на јавноста следуваа и оставки на локално ниво.

Правните експерти укажуваат дека за време на владеењето на СНС речиси било незамисливо правосудството и полицијата да постапуваат „по службена должност“ и да ги обработуваат предметите што претходно „стоеле во фиоки“. Според нив, апсењата во изминатите денови „покажуваат дека деполитизацијата станала очигледна и опиплива во институциите.“

Професорот на Правниот факултет во Белград, Горан Илиќ, посочува дека судовите и обвинителствата и досега ги имале истите овластувања, но дека прашањето било дали предметите ќе бидат „ставени во фиока“ или ќе се решаваат. „Во самите институции, струјата што беше настрана сега ја користи можноста да дојде до израз“, изјави Илиќ за Радио-телевизија Србија. Тој додаде дека е „неспорно“ дека припадници на полицијата и обвинителството со акциите во изминатите денови „сакаат да ѝ се додворат на новата влада“, но дека треба да им се постави прашањето „каде беа досега.“

Во меѓувреме, Вишото јавно обвинителство во Белград се откажа од кривичното гонење на деветтемина студенти уапсени по големиот антивладин протест кон крајот на јуни 2025 година, под обвинение дека подготвувале уривање на уставниот поредок и загрозување на безбедноста на Србија. Нивниот адвокат Александар Радојичиќ изјави дека сега е „време да се отвори прашањето за одговорноста“ и да се утврди „кој, како и зошто ги следел тие деца од јануари 2025 година."

Воспоставувањето на новата власт треба да почне на 17 ноември со конститутивната седница на Собранието на Србија, по која ќе почне да тече рокот од 90 дена за избор на влада. Паралелно, по оставката на Вучиќ на 27 септември, претседателските избори мора да се одржат најдоцна до 28 декември.

Фото: прес-материјал од настанот