Mungesë stafi, humbje milionëshe dhe shina të vjetruara — gjetjet e auditimit për “Hekurudhat”

Zyra Shtetërore e Auditimit konstatoi mangësi të mëdha në funksionimin dhe menaxhimin financiar të Ndërmarrjes Publike për Infrastrukturën Hekurudhore “Hekurudhat e Republikës së Maqedonisë së Veriut” për vitin 2024: mungesë e stafit të kualifikuar, humbje të vazhdueshme dhe rrjet hekurudhor të vjetër dhe pjesërisht jo funksional.

Vonesat dhe rritjet e kostove në pjesët e Koridorit 8

Sipas auditimit, nga gjithsej 1 314 vende të sistematizuara janë të mbushura vetëm 718. Shumica e të punësuarve janë midis 56 dhe 60 vjeç, 30 për qind nuk përmbushin kushtet e veçanta për shkallë ose lloj të arsimit, ndërsa 5 për qind nuk përmbushin kushtet shtesë të parashikuara me aktin e sistematizimit.

Audituesit vërejnë mungesë të qasjes sistematike dhe analizës në planifikimin dhe zbatimin e pjesëve 1 dhe 2 të pjesës lindore të Koridorit 8, ku ndërtimi zgjat që nga viti 1996. Pjesa e parë ka pasur rritje të vlerës së kontratës për 96 për qind (39.7 milionë euro) dhe afati për përfundim është zgjatur për tetë vjet e tre muaj për shkak të gabimeve të projektit, punimeve shtesë dhe ndërrimit të ndërtuesit. Pjesa e dytë, pas një ndërprerjeje 18‑vjeçare dhe tetë vjet nga nënshkrimi i kredisë, ka kontratë ndërtimi nënshkruar vetëm në korrik 2022 me vlerë 155 milionë euro dhe afat për përfundim më 23 tetor 2026.

Janë aprovuar kredi për rehabilitimin, ndërtimin dhe rikonstruksionin në vlerë totale 191.4 milionë euro, prej të cilave 44 për qind ende nuk janë tërhequr. "Për shkak të kësaj, deri në fund të vitit 2024 janë paguar 7.78 milionë euro komisione për mjete të patërhequra (536 mijë euro në 2024), shumica për kredisë për Koridorin 8 – Faza 2. Në 2024, për interesa nga kreditë, të cilave norma e interesit është e ndryshueshme dhe luhatet nga 4.84 deri 5.14 për qind, janë paguar 2.85 milionë euro," thotë Zyra Shtetërore e Auditimit.

Auditimi vë në dukje edhe mangësi të mëdha në regjistrimin e pasurive: toka në vlerë 7.2 milionë denarë nuk ka fletë-pronësie, 91 për qind të objekteve ndërtimore me vlerë 12.7 milionë denarë janë objekte linjare infrastrukturore që nuk janë të regjistruara në Regjistrin e Objekteve Infrastrukturore pranë Agjencisë për Kadastër, dhe për 88 për qind të objekteve të mbetura ndërmarrja nuk posedon fletë-pronësie që të vërtetojnë të drejtën e pronësisë. Janë konstatuar jo-rregullsi edhe në menaxhimin dhe evidentimin e stoqeve — lëndë të para, materiale, pjesë rezervë, inventar i vogël, ambalazh dhe goma automjeti.

Audituesit regjistruan humbje të vazhdueshme operative: humbja në 2024 është 188 775 mijë denarë, dhe së bashku me humbjet e mbartura nga vitet paraprake arrin një total prej 4 724 897 denarë. Raporti nënvizon se humbjet e vazhdueshme kërcënojnë funksionimin e ndërmarrjes, mirëmbajtjen dhe sigurinë e trafikut hekurudhor.

Ndër rekomandimet janë investime të konsiderueshme për modernizimin e rrjetit hekurudhor, përmirësim i regjistrave të pasurive dhe përforcim i procedurave të burimeve njerëzore — përfshirë mbushjen e vendeve të lira përmes shpalljeve publike ose të brendshme në vend të zëvendësimeve të përhershme me vendime të përkohshme. Në 2024, 96 punonjës u vendosën me vendime të përkohshme; 55 për qind prej tyre nuk plotësonin kushtet e veçanta për vendin e punës, dhe 12 për qind nuk i plotësonin kushtet shtesë.

Foto: material shtypi nga ngjarja