Пензијата по смртта: кому припаѓаат парите?

Кога пензионер умира непосредно пред или по исплатата на пензија, семејството освен со загубата се соочува и со прашањето кому припаѓаат парите кои се појавиле на сметката. Решението зависи од различни прашања: дали тоа е последна пензија, дали сумата е веќе дел од салдото на сметката и дали некој од семејството има право на семејна (преживеана) пензија.

Првите чекори и што треба да се провери

Најитно е да се утврдат три датуми: датумот на смртта, датумот кога била регистрирана исплатата на сметката и периодот за кој се однесува исплатата. Тие податоци ќе покажат дали сумата ѝ припаѓала на починатиот во моментот на смртта или станува збор за исплата што е потребно да се разјасни.

Фактот дека некој го знае PIN-кодот или поседува картичка на покојникот не значи дека има законско право да ги подигне парите. По смртта се применуваат банкарските и наследните правила; најдобро е банката да биде известена и да ја побарате нејзината инструкција.

Ако на сметката се појавила пензиска исплата по датумот на смртта, не треба автоматски да се смета дека средствата се на располагање. Фондот на ПИОСМ ќе треба да утврди дали уплатата му припаѓала на починатиот според правилата и за кој период е платена. Додека статусот не биде разјаснет, најразумно е средствата да не се подигнуваат.

Ситуацијата е поинаква кај средствата што пензионерот веќе ги имал на сметката. На пример, ако на сметката имал 120.000 денари заштеда од претходни пензии, плати или други приходи, тој износ е дел од неговиот имот и се обработува преку банкарската и оставинската постапка.

Пензијата што ја примал починатиот и правото на семејна пензија не се иста работа. Сопругата или сопругот не добиваат автоматски продолжување на пензијата – правото на семејна пензија се остварува преку посебно барање и проверка на законските услови (возраст, работна способност, грижа за деца и сл.). Износот што ќе се исплаќа за семејна пензија може да биде различен од износот што го примал покојникот.

Постојат и посебни прашања за посмртната помош за покривање трошоци за погреб и за средствата во вториот, задолжителен капитално финансиран пензиски столб. Лицето што ги платило трошоците за погреб може да провери во Фондот на ПИОСМ дали има право на посмртна помош и каква документација е потребна. Средствата од индивидуалните сметки во вториот столб имаат посебен режим и, ако нема член на семејството со право на семејна пензија, можат да влезат во оставинската маса.

Клучниот совет е да не се брза со подигнување на парите: прво утврдувајте датум на смрт, датум и период на исплатата, известете ја банката и контактирајте го Фондот на ПИОСМ. Потоа постапувајте во согласност со насоките за семејна пензија, наследство или посмртна помош.

Фото: прес-материјал од настанот