Pensioni pas vdekjes: kujt i takojnë paratë?

Kur një pensionist vdes afër datës së pagesës së pensionit, lindin dilema praktike për fondet që shfaqen në llogarinë bankare të të ndjerit. Situata ndikohet nga tri çështje të ndryshme: nëse bëhet fjalë për pensionin e fundit që i takonte të ndjerit, nëse shuma ishte tashmë pjesë e bilancit të llogarisë dhe nëse anëtarët e familjes kanë të drejtë për pension familjar (pension të mbijetueseve).

Çfarë duhet të verifikohet menjëherë

E para gjë është të siguroheni për tre datat: data e vdekjes, data e regjistrimit të pagesës në llogari dhe periudha për të cilën është bërë pagesa. Këto të dhëna përcaktojnë nëse transaksioni iu përkiste të ndjerit në momentin e vdekjes ose duhet sqaruar.

Të pasurit në dorë kartelën bankare ose PIN-in e të ndjerit nuk i jep të afërmit të drejtë ligjore për të tërhequr paratë pas vdekjes. Pas vdekjes zbatohen procedurat bankare dhe ato të trashëgimisë; është më mirë të njoftoni bankën dhe të kërkoni udhëzime sesa të përdorni kartën.

Nëse pas vdekjes shfaqet një pagesë pensioni në llogari, mos supozoni se ajo është menjëherë në dispozicion. Fondi i Sigurimeve Pensionale dhe i Invaliditetit (PIOSM) duhet të vlerësojë nëse shuma i takonte të ndjerit sipas rregullave të pensionit dhe për cilën periudhë është bërë pagesa. Deri sa banka dhe Fondi të sqarojnë statusin, është më e arsyeshme të mos tërhiqni paratë.

Paratë që pensionisti i kishte kursyer më parë në llogari trajtohen ndryshe. Për shembull, nëse në llogari kishte 120,000 denarë kursime nga pensionet e mëparshme, pagat ose të ardhura të tjera, kjo shumë është pjesë e pasurisë së të ndjerit dhe do të procedohet përmes procedurave bankare dhe të trashëgimisë.

Pensioni i përfituar nga i ndjeri dhe pensioni i familjes nuk janë i njëjti të drejtë. Bashkëshorti ose bashkëshortja nuk e marrin automatikisht pensionin e të ndjerit — për pension familjar duhet të plotësohen kushtet ligjore dhe të paraqitet kërkesë; Fondi do të vendosë bazuar në moshën, aftësinë për punë, kujdesin për fëmijët dhe kriteret e tjera. Shuma e pensionit të familjes mund të ndryshojë nga ajo që merrte i ndjeri.

Ekzistojnë gjithashtu rregulla të veçanta për ndihmën për funeral (mbulimin e shpenzimeve të varrimit) dhe për mjetet në shtyllën e dytë të pensionit (fondi i detyrueshëm kapital). Personi që ka paguar shpenzimet e varrimit mund të informohet në PIOSM për të drejtën dhe dokumentacionin e nevojshëm. Paratë nga llogaria individuale në shtyllën e dytë kanë status të veçantë dhe, nëse askush nga familja nuk ka të drejtë për pension familjar, ato mund të hyjnë në masën e trashëgimisë dhe t’i nënshtrohen rregullave të pasurisë.

Konkluzioni: mos nxito në tërheqjen e parave. Verifikoni datën e vdekjes, datën dhe periudhën e pagesës, njoftoni bankën dhe kontaktoni Fondin e Sigurimeve Pensionale dhe të Invaliditetit (PIOSM). Më pas veproni sipas udhëzimeve për të përcaktuar nëse dikush ka të drejtë për pension familjar, nëse bilanci i llogarisë i takon trashëgimisë dhe nëse ndihma për funeral duhet të paguhet.

Foto: material shtypi nga ngjarja