Платите во Македонија пред предлог за пресметка по одработени часови

Начинот на пресметка и исплата на платите во Македонија може да се промени доколку се прифати иницијативата за уредување исплата според бројот на одработени часови. Наместо фиксна месечна плата, заработката би се определувала преку утврдена саатница помножена со реално одработениот број часови.

Клучни прашања: минимална саатница и правни детали

Иницијативата доаѓа од Сојузот на стопански комори, а за разгледување на ваквата можност се произнесе и Конфедерацијата на слободни синдикати (КСС), која смета дека сегашниот систем треба да се преиспита. Во јавноста е споменат износ од 150 денари за еден работен час, но засега нема усогласен став дали таа сума е соодветна или треба да се утврди повисока минимална саатница.

На конференцијата посветена на минималната плата, претставниците на КСС не дадоа конкретна пресметка за тоа колку би требало да изнесува минималниот надоместок по час. Сепак, нивната поддршка за отворање на прашањето отвора простор за поширока дискусија меѓу синдикатите, работодавачите и надлежните институции.

Работодавачите како предност ја наведуваат поголемата флексибилност при организирањето на работните процеси: пресметката според реално одработени часови би можела да овозможи поефикасно планирање, подобра распределба на обврските и појасна поврзаност помеѓу ангажманот и примањата. Од Сојузот на стопански комори, сепак, предупредуваат дека воведувањето саатница не би значело неограничено право на работодавачите да ги одредуваат работните часови самостојно; организацијата на работата би морала да остане усогласена со законските прописи, договорите и правата на работниците.

Застапниците на иницијативата истакнуваат и можноста за зголемување на продуктивноста — пофлексибилниот модел, велат, може да го подобри работењето на компаниите и да создаде услови за зголемување на примањата. Меѓутоа, прашањето дали навистина ќе доведе до повисоки плати зависи во голема мера од висината на минималната саатница и начинот на регулирање на другите надоместоци.

За илустрација: доколку еден работник има 160 одработени часови во месецот, а саатницата изнесува 150 денари, неговата месечна заработка би изнесувала 24.000 денари; за 176 одработени часа пресметката би достигнала 26.400 денари. Овие износи се само илустративни и не претставуваат официјално предложена висина на плата. Дополнително, не е утврдено дали саатницата би се однесувала на бруто или нето-износ.

Остануваат нерешени и практичките прашања: како би се пресметувала прекувремената, ноќната и празничната работа, како и надоместоците за годишен одмор, боледување и други absences предвидени со закон. Посебно внимание ќе треба да се посвети на работниците без фиксно работно време, на сменските работници и на дејностите со сезонски варијации, каде стабилноста на месечниот приход може да биде нарушена.

Владата порача дека е подготвена да разговара за предложените измени, но нагласува дека пред каква било одлука се потребни дополнителни анализи за да се утврдат економските и социјалните последици. Засега нема конкретен предлог за законски измени и конечниот исход ќе зависи од понатамошните преговори меѓу Владата, синдикатите и стопанските комори и од анализите што треба да покажат дали воведувањето на саатница би донело реални придобивки за пазарот на трудот.

Фото: прес-материјал од настанот