Претстои ли нова мобилизација во Русија?

Украинскиот претседател Володимир Зеленски изјави оваа недела дека според информации од украинските разузнавачки служби, руските власти се подготвуваат да ја „прошират мобилизацијата“ наесен. „Тој го прикрива тоа со други зборови и сигнали, но се подготвува за тоа. Важно е заедно со нашите партнери да извршиме доволен притисок врз Русија за да преовлада идејата за прекин на оваа агресија, идејата за мир, а не нова руска мобилизација“, рече Зеленски.

Кои факти го поттикнуваат сомнежот?

На крајот на јуни 2026 година, независни руски медиуми во егзил и извори од региони објавија истражувања кои укажуваат на пад во регрутирањето на војници по договор. Извор од администрацијата на градоначалникот на Москва посочил дека во април годинава градот испратил 1.708 лица на фронтот, а во мај 1.378 — околу илјада помалку отколку во истиот период минатата година; ниската стапка продолжила и во јуни.

Порталите кои ги анализираа податоците велат дека стапката на регрутирање во последниот квартал од 2025 година се намалила на помалку од половина во споредба со истиот период претходната година, а падот се продолжил и на почетокот на 2026 година. Воени лица и новодојденци интервјуирани од истражителите изјавиле дека многумина од новите војници „не се способни за борба“, и дека повеќето бегаат од фронтот. Еден мобилизиран рекол дека единиците „во најдобар случај се полни помеѓу 30 и 40 проценти“.

Американскиот институт за проучување на војната (ИСВ) на крајот на јули оцени дека Кремљ ги создава предусловите за нова мобилизација, но нагласи дека одлуката би била „исклучиво лична одлука на Путин“, врзана за неговата проценка на ситуацијата на бојното поле и стабилноста во Кремљ; не е јасно дали таква одлука ќе биде донесена наскоро и каква ќе биде нејзината форма.

Практични знаци на загриженост се појавиле и надвор од статистиките за регрутирање: побарувачката за станови во Ереван нагло пораснала — кириите се зголемиле за околу 30 проценти во последните месеци — бидејќи многу Руси сакаат да ја напуштат земјата пред изборите за Државната дума кои ќе се одржат од 18 до 20 септември. Станодарите рекле дека додека порано клиентелата им била главно долготрајни жители, сега околу 80 проценти од барањата доаѓаат од луѓе кои неодамна се преселиле или планираат да се преселат во Ерменија.

Во јавноста Кремљ ги поништил тврдењата. Портпаролот на Кремљ Дмитриј Песков на крајот на јули рече дека не гледа потреба да ги коментира изјавите на Зеленски: „Не е работа на Зеленски да зборува за нашите планови“. Членот на Советот на Федерацијата Андреј Клишас изјавил дека во моментов не се разгледува нова мобилизација, а заменик‑претседателот на Советот за безбедност Дмитриј Медведев ги оцени гласините како „дел од пропагандата пред изборите“, тврдејќи дека во првата половина на 2026 година околу 200.000 луѓе потпишале договор со руската армија.

Воениот аналитичар Јан Матвеев предупреди да не им се верува слепо на официјалните бројки: „Секако, на податоците на руските власти не може слепо да им се верува. Тие се прилагодени за да одговараат на нивните цели“, рече тој. Според споредбите со независни проценки, тој смета дека за шест месеци поблиску до вистинската бројка се 170.000–180.000, а не „речиси 200.000“. Матвеев оценува дека сегашната стапка на регрутирање не е доволна за воена победа над Украина и дека дури и нова мобилизација тоа не би го обезбедила; додаде дека загубите на фронтот се зголемуваат и, во отсуство на голема промена, ќе продолжат да растат.

Фото: ЕПА