Рекорд: Општинските јавни набавки во 2025 изнесоа 21,9 милијарди денари, Тетово води со 22,5 милиони евра

Ново истражување покажува дека Градот Скопје и 80‑те општини во 2025 година склучиле вкупно 4.300 договори за јавни набавки во вредност од рекордни 21,9 милијарди денари, односно 356 милиони евра. Според податоците, вредноста на општинските тендери во изборната 2025 година е речиси двојно поголема од 2024.

Тетово на прво место по вредност

По вредност на склучените договори, на врвот е Општина Тетово со 22,5 милиони евра. Следи Општина Карпош со годишно зголемување од 9 милиони евра, а потоа Општините Куманово и Гостивар со приближно 7,4, односно 7,3 милиони евра. Најмали вкупни јавни набавки има Општина Старо Нагоричане, со нешто помалку од половина милион евра.

Најголем годишен раст на вредноста на тендерите е кај Тетово — околу 20 милиони евра, додека Струмица забележа најголем пад од приближно 6 милиони евра. Градот Скопје повторно е надвор од водечките позиции: по минатогодишниот пад на шесто место, во 2025 се најде на 14‑то место со вредност на тендерите од само 8,5 милиони евра.

Просечното изразено преку трошоци по жител се искачи на рекордни 313 евра во 2025 година, што е за 182 евра повеќе од просекот во 2024 (131 евро). По жител најмногу издвојува Општина Чаир — 2.381 евро, а најмалку Центар Жупа — само 12 евра по жител. По Чаир следуваат Сарај (1.703 евра), Штип (1.544), Струга (1.355) и Тетово (1.273) — петте општини што издвоиле над 1.000 евра по жител.

Во 2025 општините склучиле договори со 1.185 фирми, но над една четвртина од вкупната вредност завршила кај само десет компании. На врвот според вредноста е „Жикол“ од Струмица со договори вредни 1 милијарда денари (околу 16 милиони евра). На второ место е „Ленди груп“ (Скопје) со 49 договори во вредност од околу 864 милиони денари (околу 14 милиони евра), претежно за изградба и реконструкција на улици. На трето место е „Стентон градба“ (Битола) со 27 договори вредни околу 722 милиони денари (11,7 милиони евра); таа фирма потпишала договори со 10 општини.

Вредноста на јавните набавки на Градот Скопје и скопските општини во 2025 изнесува 29% од вкупните набавки на сите 80 единици на локалната самоуправа и Градот Скопје. Заедно, тие потрошиле близу 105 милиони евра — за 47 милиони евра повеќе отколку претходната година — но и понатаму ова е значително помал удел отколку во 2021, кога учеството беше 45%.

Анализата покажува и дека во однос на консолидираните општински буџети просечно се потрошени досега највисоки 48% на јавни набавки во 2025. Дури 36 општини имаат удел повисок од 50% во реализираните буџети. Ова во голема мера се должи на средства што локалните самоуправи ги добиле од централната власт за инфраструктурни проекти преку т.н. унгарски кредит. Истражувањето нагласува дека дел од договорите се повеќегодишни и дека исплатите ќе продолжат и следните години, поради што уделот во тековните буџети може да изгледа вештачки зголемен.

Во 21 општина една фирма има повеќе од 50% удел во општинските набавки — највисок е уделот во Сарај (84%), потоа Теарце (77%), па Росоман, Центар Жупа и Радовиш (67%). Македонска Каменица, Зелениково, Пласница и Струга имаат околу 60% удел на една фирма. Во половина од општините приближно една третина од спроведените набавки во 2025 ги реализирала само една компанија. Истражувањето повикува локалните власти да преземат мерки за поттикнување на конкуренцијата и, кога е можно, да ги поделат тендерите на делови наместо нивно окрупнување.

Фото: прес-материјал од настанот