Auditimi: Fondi për Sigurimin Shëndetësor me dobësi sistemike, spital gjerman kërkon 433.771 euro

Enti Shtetëror i Auditimit në raportin për veprimtarinë e Fondit për Sigurimin Shëndetësor për vitin 2024 vë në dukje dobësi sistemike në financim, procedurat e kontrollit dhe sistemin informatik, me pasoja konkrete ligjore dhe buxhetore. Auditimi përmend vonesa në futjen e recetës elektronike, papajtueshmëri në ndjekjen e trajtimeve jashtë vendit, dobësi në financimin dhe prokurimet nga institucionet shëndetësore publike dhe çmime referencë të vjetruara dhe lista të mjekimeve të pasazhtuara.

Në raport janë përmendur edhe ndryshime në drejtim: Magdalena Filipovska-Graškoska ishte drejtoreshë nga prilli 2022 deri në korrik 2024, nga korriku 2024 deri më 13 korrik 2026 drejtor ishte Sasho Klekovski i cili më pas u emërua ministër i Shëndetësisë, ndërsa që nga 13 korrik 2026 drejtor i ri i Fondit për Sigurimin Shëndetësor është ish-ministri Zlatko Perinski.

Auditorët shënojnë fjalë për fjalë: “Në vitin 2024 u kryen gjithsej 44 kontrolle në institucionet që ofrojnë kujdesin shëndetësor spitalor (BZZ), që është 16% më pak se viti i mëparshëm. Nga këto, 13 kontrolle u kryen në institucione shëndetësore private (PZU), 35, ndërsa të tjerat në institucione shëndetësore publike (JZU), ndërsa parregullsi u konstatuan në 45% të kontrolleve. Edhe pse, për shkak të mënyrës së financimit, kontrollet te JZU nuk kanë ndikim të konsiderueshëm mbi masën e kompensimit që paguan Fondi, vazhdimisht pjesa më e madhe e kontrolleve është e orientuar drejt tyre. Nga ana tjetër, te PZU kompensimi është direkt i kushtëzuar nga lloji dhe volumi i shërbimeve të faturuara, prandaj mungesa e një kontrolli të rregullt dhe gjithëpërfshirës krijon rrezik për faturim dhe pagesë të pasakta. Shuma e kompensimit të paguar për PZU në BZZ në vitin 2024 arrin 1.036.685 mijë denarë”.

Avanse të hapura dhe procese gjyqësore

Auditimi vë në dukje bilancin në rritje të avanseve të hapura për trajtime jashtë vendit dhe portofolin e proceseve gjyqësore me një rezultat të pasigurt. Auditorët thonë se, pavarësisht shkresave dërguar spitaleve të huaja për dorëzimin e faturave përfundimtare ose për kthimin e avanseve të papërdorura, këto masa nuk kanë ulur saldo-n; afro gjysma e avanseve të hapura i përkasin periudhës 2014–2023 për të cilat nuk janë marrë faturat përfundimtare ose nuk është kryer kthimi.

Raporti jep edhe shifra të detajuara për procedurat gjyqësore. Sipas auditimit, Fondi paraqitet si i paditur në 21 procedura gjyqësore në vend me vlerë totale të kërkesave paditëse prej 286.603 mijë denarë, ku 67% e tyre janë procedura nga institucionet shëndetësore private për pagesë të shërbimeve mbi kompensimin e kontraktuar; gjatë vitit 2024 Fondi ka paguar 94.209 mijë denarë në favor të dy paditësve me vendime të formës së prerë. Për më tepër thuhet: “Përveç kësaj, Fondi paraqitet si i paditur edhe në 12 procedura gjyqësore të ngritura nga një spital gjerman, me kërkesë paditëse për pagesë të faturave jo të paguara plotësisht për trajtimin e të siguruarve, në vlerë totale prej 433.771 euro, përkatësisht 25.484 mijë denarë. Në periudhën paraprake, bazuar në ekspertizë të kryer dhe mendim ligjor të marrë nga një zyrë avokatie, janë dërguar më shumë informacione te Qeveria dhe është vendosur komunikim me spitalin. Deri në ditën e auditimit, nuk janë ndërmarrë aktivitete të reja dhe nuk janë regjistruar ndryshime të rëndësishme në statusin e procedurave. Në periudhën e deritanishme 9 kërkesa paditëse të spitalit janë pranuar nga gjykata gjermane, ndërsa për 4 prej tyre Fondi ka paraqitur ankesë”.

Nga ana tjetër, Fondi është paditës në 8 procedura me vlerë totale prej 57.115 mijë denarë, nga të cilat 97% janë për të kërkuara borxhe, dhe në vitin 2025 ka ngritur 6 procedura me vlerë totale prej 580 mijë denarë për kompensim dëmi për shpenzime trajtimi.

Auditimi gjithashtu evidenton tensionin financiar: deri në shkurt 2026, kontributi i papaguar i Fondit për sigurimin pensionistiko-invalidor arrin 8.415.865 mijë denarë (rreth 137 milionë euro), ndërsa mjetet e papaguara nga Ministria e Shëndetësisë në bazë të kontributit për personat e pa siguruar në fund të vitit 2024 arrijnë 2.136.300 mijë denarë (rreth 35 milionë euro). Raporti nxjerr në pah edhe probleme në infrastrukturën IT dhe integrimin, si dhe vonesa në futjen e recetës elektronike; moduli i blerë për pranimin dhe kontrollin e faturave për sigurim të huaj, edhe pse është dorëzuar dhe formalish pranuar, nuk është vënë në funksion sepse nuk i përmbush nevojat.

Auditorët theksojnë edhe dobësitë në modelin e financimit të institucioneve shëndetësore publike: “Si çështje kyçe e auditimit theksohet se modeli aktual i financimit të institucioneve shëndetësore publike nuk siguron zbatim të plotë të parimit të pagesës sipas shërbimeve shëndetësore të kryera. Në fakt, Fondi, në vend që të kompensojë shërbimet shëndetësore të kryera në mënyrë reale, ka detyrimin ligjor të sigurojë fonde për funksionimin e plotë të të gjitha institucioneve shëndetësore publike, ku pjesa më e madhe e tyre kanë realizuar një volum të konsiderueshëm më të ulët të shërbimeve në krahasim me kompensimin e kontraktuar.”

Si vlerësim përfundimtar, auditimi konstaton se pavarësisht masave të ndërmarra pas rekomandimeve të mëparshme, ende ekzistojnë dobësi serioze dhe nevojë për përmirësime sistemike. Në raport thuhet: “Janë dhënë rekomandime të orientuara drejt përmirësimit të mëtejshëm të punës së Fondit”.

Foto: SDK.MK)