Prindërit të zemëruar: uniformat shkollore falas janë me sintetike

Prindërit në disa komuna të Shkupit ankohen se uniformat shkollore falas që iu ndanë vitin e kaluar janë bërë me përmbajtje të konsiderueshme sintetike dhe prishen shpejt, për çka kërkuan shpjegime nga komunat. Komunat Qendër, Aerodrom dhe Gazi Baba mbrojnë zgjedhjet në prokurimet publike dhe paralajmërojnë përmirësim për vitin e ri shkollor.

Prindërit nga Qendra që na kontakatuan thanë se setet e paketuar që u ishin premtuar si pambuk në të vërtetë përmbanin një pjesë të madhe poliesteri. Një nënë ishte e indinjuar pasi zbuloi përzierjen e materialeve dhe kërkoi ndryshime.

“Shpresoj që këtë vit uniformat të jenë me të vërtetë pambuk siç na premtojnë,” tha një prind nga Qendra.

Një prind tjetër nga e njëjta komunë përshkroi në detaje pakënaqësinë: “Aspak nuk jemi të kënaqur si prindër me çfarë uniformash veshin fëmijët tanë. Materiali është i tmerrshëm. Fanellat janë me 50 për qind poliester, dhe kjo nuk është pak, a kështu kujdeset komuna jonë për fëmijët? Për duksin të mos flas, 100 për qind poliester. Do të shohim nëse këtë vit kanë kuptuar dhe do t’u japin fëmijëve veshje pambuku.”

Një kontroll tregoi se edhe këtë vit e njëjta kompani nga prokurimi i vitit të kaluar, "Link Media Plus" DOOEL Shkup, është angazhuar për prodhimin e uniformave për shkollat komunale në Qendër. Vlera e kontratës është rreth 15 milionë denarë (rreth 244.000 euro). Kompania ka edhe kontrata të tjera publike në vend, përfshirë zbukurime sezoniere dhe shërbime mirëmbajtjeje.

Reagime në Aerodrom dhe Gazi Baba

Në Aerodrom, nëna na dërguan fotografi dhe u ankuan për shfaqjen e shpejtë të njollave dhe sjelljen e dobët gjatë larjes. "Djali im nga klasa e parë vesh uniformë, te ne këto modele nuk u treguan mirë në praktikë. Kam biseduar edhe me nëna të tjera dhe ndajmë mendimin, së pari zbehen, menjëherë dalin me njolla. Imagjinoni fëmijë të vegjël, djali im kthehej nga shkolla me ushqim në rroba. Kjo është e vështirë për t’u larë, materiali është shumë i keq," tha një nënë.

Komuna Aerodrom në përgjigje theksoi se këtë vit është rritur përqindja e pambukut dhe e sqaroi përbërjen dhe setin: "Komuna Aerodrom gjatë prokurimit të uniformave shkollore i kushton vëmendje të veçantë cilësisë, rehatisë dhe praktikës së tyre. Këtë vit, përqindja e pambukut u rrit nga 55 për qind në 60 për qind, duke përmirësuar përbërjen e materialit. Nga përvoja e mëparshme është vërtetuar se ky material është i rehatshëm, rezistent dhe i lehtë për mirëmbajtje. Për të gjithë nxënësit sigurohen 5 pjesë veshjesh – 2 fanella polo të bardha me mëngë të shkurtra, 2 bluza polo të bardha me mëngë të gjata dhe një duks polar blu i errët me zinxhir. Fanellat polo dhe bluzat janë prodhuar nga trikotazhi 'single pique' me përbërje 60% pambuk dhe 40% poliester."

Po ashtu, nga komuna konfirmuan se me të njëjtën firmë, "Link Media Plus" DOOEL Shkup, është nënshkruar kontratë edhe për këtë vit, me vlerë totale 19 milionë denarë, dhe se prokurimi është realizuar në përputhje me procedurat ligjore.

Në Gazi Baba prindërit ankohen se në disa copëza madje nuk mund t’i lexojnë etiketat, dhe rrobat çahen gjatë larjes. "Edhe pse nuk ka etiketë në uniformat tona, shoh që materiali është i tmerrshëm. Rrobat çahen gjatë larjes. Unë për fëmijën tim porosis edhe disa fanella që i paguajmë dhe nga ato shoh që nuk janë të lira. Fanellat (polo) janë 480 denarë me mëngë të shkurtra, me mëngë të gjata 335 denarë, ndërsa duks-i është 820 denarë, e gjithë sintezikë," shpjegoi një nënë. Për Gazi Baba, firma e përmendur për prodhimin e uniformave edhe këtë dhe vitin e kaluar është Društvo za proizvodstvo na druga gorna obleka "Armarium Grup" DOO Shkup.

Nga komuna Kisela Voda dërguan një fotografi të etiketës që tregon gjendjen e dëshiruar 100% pambuk për uniformat e shpërndara atje.

Dizajnerja e modës dhe aktiviste për edukim, Maja Kikiritkova, paralajmëroi për rreziqe shëndetësore dhe mjedisore nga veshja e rrobave poliesterike tek fëmijët. Ajo përshkroi edhe si prodhohet poliesteri dhe vuri në dukje se veshja dhe larja e tij liron mikro- dhe nanoplastikë.

"Lëkura është organi më i madh i njeriut. Imagjinoni fëmijë që 6-8 orë në ditë vishen me poliester (plastikë). Lëkura nuk merr frymë, poret mbyllen, dhe vetë nga veshja nën ndikimin e temperaturës së trupit, poliesteri lëshon mikro dhe nanoplastikë që hyjnë direkt në trup. Ajo mikoplastika shkakton çrregullim hormonal. Fatkeqësisht po përballemi gjithnjë e më shumë me çrregullime hormonale tek fëmijët. Fëmijët në rritje dhe zhvillim duhet të veshin rroba të bëra nga 100 për qind materiale natyrale, sepse poliesteri është me të vërtetë i dëmshëm, sidomos në atë moshë," tha ajo.

Në elaborimin e saj, Kikiritkova përmendi edhe studime që kanë gjetur mikroplastikë në placentë dhe një kërkim që tregoi rënie të numrit të spermatozoideve të zbulueshme pas veshjes së të brendshmeve poliesterike te një grup i vogël burrash, me rikuperim të plotë pas ndalimit të përdorimit. Ajo vlerësoi se tendenca e përzierjeve sintetike në industrinë tekstile është rezultat i zgjedhjeve që favorizojnë qëndrueshmërinë dhe ngjyrën me kosto për shëndetin dhe çmimin.

Foto: Sloboden Pechat / Dragan Mitreski