Родители гневни: бесплатните ученички униформи се со синтетика, општините се правдаат

Родители во неколку скопски општини се жалат дека бесплатните ученички униформи што им беа поделени минатата година се направени од значителна содржина синтетика и брзо се расипуваат, по што побараа објаснување од општините. Општините Центар, Аеродром и Гази Баба ги бранат изборите при јавните набавки и најавуваат подобрување за новата учебна година.

Родителите од Центар кои ни се обратиле велат дека пакетираните сетови што им биле ветени како памучни всушност содржеле голем удел полиестер. Една мајка и беше огорчена откако ја открила смесата на материјалите и побарала промени.

„Се надевам дека оваа година униформите ќе бидат навистина памучни како што ни ветуваат,“ рече родителка од Центар.

Друг родител од истата општина детално го опиша незадоволството: „Воопшто не сме среќни како родители какви униформи носат нашите деца. Материјалот е ужасен. Маичките се со 50 отсто полиестер, а тоа не е малку, вака ли се грижи нашата општина за децата? За дуксерот да не правам муабет, 100 отсто полиестер. Ќе видиме дали оваа година сфатиле и ќе им дадат на децата памучна облека.“

Проверка покажа дека и годинава истата компанија од ланската набавка, „Линк медиа плус" ДООЕЛ Скопје, е ангажирана за изработка на униформите за општинските училишта во Центар. Вредноста на договорот изнесува околу 15 милиони денари (околу 244.000 евра). Компанијата има и други јавни договори во земјата, меѓу кои сезонско украсување и услуги за одржување.

Реакции во Аеродром и Гази Баба

Во Аеродром, мајки ни испратија фотографии и се пожалија на брзо појавување дамки и лошо однесување при перење. "Син ми од прво одделение носи униформа, кај нас овие модели не се покажаа добро во пракса. Сум разговарала и со други мајки и го делиме мислењето, прво се бели, одма се направија со флеки. Замислете мали деца, па син ми од училиште се враќаше со манџа на облеката. Тоа тешко се пере, материјалот е многу лош," рече една мајка.

Општина Аеродром во одговор наведе дека годинава е зголемен уделот на памук и ги образложи составот и сетот: "Општина Аеродром при набавката на ученичките униформи особено внимание посветува на нивниот квалитет, удобност и практичност. Оваа година, уделот на памук е зголемен од досегашните 55 отсто на 60 отсто, со што дополнително е унапреден составот на материјалот. Од досегашното искуство се покажа дека овој материјал е удобен, издржлив и лесен за одржување. За сите ученици се обезбедуваат 5 парчиња облека – 2 бели поло маици со краток ракав, 2 бели поло блузи со долг ракав и темносин полар дуксер со патент. Поло маиците и блузите се изработени од „сингл пике плетенина“ со состав од 60% памук и 40% полиестер."

Исто така, од општината потврдија дека со истата фирма, „Линк медиа плус" ДООЕЛ Скопје, е склучен договор и за оваа година, со вкупна вредност од 19 милиони денари, и дека набавката е реализирана согласно законските процедури.

Во Гази Баба родителите се жалат дека на некои парчиња дури и не можат да ги прочитаат етикетите, а облеката се кине при перење. "Иако нема етикета на нашите униформи, гледам дека материјалот е ужасен. Облеката се кине при перење. Јас за моето дете нарачувам уште неколку маички што ги плаќаме и по тоа гледам дека не се евтини. Маичките (поло) се 480 денари со краток ракав, со долг ракав 335 денари, а дуксерот е 820 денари, чиста синтетика," објасни една родителка. За Гази Баба, фирмата наведена за производство на униформите и оваа и лани е Друштво за производство на друга горна облека „Армариум груп" ДОО Скопје.

Од општината Кисела Вода доставија фотографија на етикета која покажува посакувана состојба од 100% памук за униформите издадени таму.

Модната дизајнерка и активистка за едукација, Маја Кикириткова, предупреди на здравствени и еколошки ризици од носење полиестерска облека кај деца. Таа опиша и како се произведува полиестерот и посочи дека неговото носење и перење ослободува микро- и нанопластика.

„Кожата е најголемиот човечки орган. Замислете деца кои 6-8 часа во денот се облечени во полиестер (пластика). Кожата не дише, порите се затвораат, со самото носење под дејство на температурата на телото, полиестерот испушта микро и нанопластика кои директно влегуваат во телото. Таа микропластика прави дисбаланс на хормоните. За жал сѐ повеќе се соочуваме со хормонални пореметувања кај децата. Деца во раст и развој треба да носат облека изработена од 100 отсто природни материјали, бидејќи полиестерот е навистина штетен, посебно во таа возраст," рече таа.

Во својата елаборација, Кикириткова посочи и студии кои пронашле микропластика во плацентата и истражување кое покажало временски пад во бројот на детектибилни сперматозоиди по носење полиестерско долно облекување кај мала група мажи, со целосно опоравување по прекин на носењето. Таа оцени дека трендот на синтетички мешавини во текстилната индустрија е резултат на избори кои предничат по издржливост и боја на штета на цена и здравје.

Фото: Слободен печат / Драган Митрески