Vetëm një e treta e 15‑vjeçarëve në vend kanë njohuri bazë në matematikë, lexim dhe shkencë

Rezultatet e PISA 2025 tregojnë se nxënësit në Maqedoninë e Veriut kanë performancë më të ulët se mesatarja e vendeve të OECD në matematikë, lexim dhe shkencë, si dhe në zgjidhjen e problemeve në kompjuter që mat aftësinë për të aplikuar njohuritë në situata reale.

Të dhëna kryesore për Maqedoninë e Veriut

Vetëm 32 përqind e 15‑vjeçarëve arritën të paktën nivelin bazë në matematikë, ndërsa mesatarja e OECD është 65 përqind. Rreth 1 përqind e nxënësve arritën nivelet më të larta (niveli 5 ose 6) në matematikë.

Në shkencë rreth 36 përqind e nxënësve zotërojnë konceptet bazë; vlerësimi tregon se këta nxënës mund të njohin shpjegimet e sakta për fenomene të njohura shkencore dhe të përdorin atë njohuri për të vlerësuar në raste të thjeshta nëse një përfundim është i vlefshëm bazuar në të dhënat e dhëna. Megjithatë, asnjë nxënës nuk u rendit në nivelet 5 ose 6 në këtë fushë.

Performanca në lexim ishte gjithashtu e dobët: rreth 26 përqind arritën nivelin 2 ose më lart në lexim, dhe asnjë i testuar nuk arriti nivelet më të larta. "Si minimum, këta nxënës mund të identifikojnë idenë kryesore në një tekst me gjatësi të moderuar, të gjejnë informacion në bazë të kritereve eksplicite, edhe pse ndonjëherë komplekse, dhe të mendojnë për qëllimin dhe formën e teksteve kur drejtohen në mënyrë eksplicite për këtë," thotë raporti.

Raporti sqaron se midis vitit 2022 dhe 2025 është vërejtur një zgjerim i hendekut midis performancave: ndryshimi është rritur midis 10 përqindshit më të mirë dhe 10 përqindshit më të dobët të nxënësve në të tre fushat — matematikë, lexim dhe shkencë.

Teknologjia dhe ambienti në klasë duken si faktorë të rëndësishëm. Disa 33 përqind e nxënësve raportuan se shokët shpesh shpërqendrohen nga pajisjet digjitale gjatë orëve të shkencës; ata që raportuan shpërqendrimin digjital patën mesatarisht 22 pikë më pak. Për të kufizuar këtë problem, rreth 60 përqind e shkollave në vend kanë vendosur ndalim të përdorimit të telefonave celularë.

Në të njëjtën kohë, inteligjenca artificiale po bëhet pjesë e mësimit: 44 përqind e nxënësve përdorin chatbot‑et e AI për detyra shkollore të paktën një herë në javë, kryesisht për hulumtime paraprake, përmbledhje teksti dhe përgatitje të shkrimeve. Statusi socio‑ekonomik shpjegon 7 përqind të ndryshimit në arritjet shkencore në Maqedoninë e Veriut, më pak se mesatarja e OECD prej 12 përqind. "Rreth 18 përqind të nxënësve në rrethana të disavantazhuara në Maqedoninë e Veriut arritën rezultate në kuartilin më të lartë të arritjeve shkencore. Këta nxënës mund të konsiderohen të rezilientë akademikisht sepse, pavarësisht disavantazhit socio‑ekonomik, ata arritën shkëlqim arsimor krahasuar me nxënësit në vendin e tyre," shton raporti.

Ka edhe shenja pozitive: 80 përqind e nxënësve thonë se mësuesit tregojnë interes për të mësuarit e tyre dhe japin ndihmë shtesë. Por studimi regjistron rënie të mbështetjes familjare dhe të diskutimeve për problemet shkollore në ambientin shtëpiak krahasuar me 2022, së bashku me rritje të mungesave dhe vonesave në shkollë.

PISA 2025 në Maqedoninë e Veriut u administrua në një mostrë përfaqësuese prej 6,977 nxënës nga 124 shkolla, që përfaqëson afërsisht 90 përqind të popullsisë së 15‑vjeçarëve në vend.

Foto: material shtypi nga ngjarja