Северна Македонија скокна на 30. место на глобалниот индекс за сајбер‑безбедност

Северна Македонија направи голем напредок на Националниот индекс за сајбер‑безбедност (NCSI) — од 59‑то место со 58,44 поени во 2023 година до 30‑то место со 84,17 поени во најновата ранг‑листа објавена на 12 август 2026 година. NCSI ја мери подготвеноста на државите да спречат сајбер‑закани и да управуваат со инциденти преку оценка на законодавството, институционалните структури и механизмите за соработка кои ги спроведуваат владите.

Скокот е резултат на подобрувања во стратешките, превентивните и респонзивните индикатори што ги следи индексот. Одговорните институции посочуваат дека зголемувањето делумно се должи на последователни политики и организациски промени откако следуваше период без сеопфатна национална рамка.

Стратегија, напади и последици

Владата ја донесе Националната стратегија за сајбер‑безбедност 2025–2028 во јануари 2025 година, откако следеше трогодишен јаз без таков документ. Стратегијата доаѓа по низа видливи инциденти: нападот врз Министерството за земјоделство, шумарство и водостопанство во 2022 година, нападот врз Фондот за здравствено осигурување во 2023 година и подоцнежни инвазии врз MEPSO, кои ги открија ранливостите во енергетиката, финансии, водоснабдување и здравство.

Министерот за дигитална трансформација, Стефан Андоновски, ги образложи и техничките и безбедносните аргументи за изградба на Национален дата‑центар: "Нема да има потреба од разни набавки на опрема за различни институции, бидејќи секоја институција ќе може да се закачи на тој систем и таму безбедно да ги смести и чува податоците. Второ, на едно место ќе се создаваат услугите за граѓаните – таканарчената cloud first policy , односно политика на зачувување на податоците на еден облак, заштитен во Националниот дата‑центар. Третото е сајбер‑безбедноста - ќе можеме на едно место, една институција да ги штити сите системи", посочи министерот.

Стратегијата дефинира пет приоритетни области: формирање национални управувачки структури (вклучително сектор за сајбер‑безбедност и тимови за одговор на инциденти/CSIRT); обезбедување безбедност и отпорност на критична инфраструктура преку управување со ризици и јавноприватна соработка; унапредување на свеста и образованието за сајбер‑заканите; минимизирање на влијанието од инциденти преку навремено откривање, координиран одговор и управување со кризи; и зајакнување на националната и меѓународната соработка со НАТО, ЕУ и други партнери.

Во рангирањето водство делат Албанија и Чешка со 98,33 поени; следат Канада и Естонија со 96,67, Финска со 95,83, Литванија со 95, Молдавија и Белгија со 94,17 и Јордан и Унгарија со 93,33. Во регионот, Романија е 11‑та со 92,50, Словенија 16‑та со 89,17 и Грција 25‑та со 85 поени. Северна Македонија е понапред од Хрватска (35‑то, 82,50), од Бугарија и Србија (делат 39‑то–40‑то со 80,83) и од Црна Гора (48‑мо, 78,33).

Фото: прес-материјал од настанот