Silvija Mitevska: Lufta kundër dhunës me bazë gjinore është luftë për ndryshim të kulturës së pushtetit!

Silvija Mitevska, eksperte për diplomaci sportive dhe drejtoreshë e Sport Social Solutions, thotë se lufta kundër dhunës me bazë gjinore në sport kërkon ndryshimin e kulturës së pushtetit, jo vetëm rregulla formale.

Në pjesën e dytë të bisedës për projektin "Women's Sports Stories", Mitevska shpjegoi se dhuna ndaj grave në sport shfaqet në forma të ndryshme — fizike, psikologjike, ekonomike, seksuale dhe dixhitale — dhe se qëndron falë pabarazive në shpërndarjen e pushtetit dhe aksesit në vendimmarrje.

Pushteti, normat dhe reagimi institucional

"Kur flasim për dhunën me bazë gjinore në sport, është e rëndësishme të pyesim pse ndodh dhe cilat janë kushtet që i mundësojnë të shfaqet dhe të mbijetojë. Në thelb është shpërndarja e pabarabartë e pushtetit. Kur një person ka pushtet në mënyrë disproporcionale më të madhe, dhe tjetri ka më pak mundësi të rezistojë, të flasë ose të ndikojë, krijohet hapësirë që ai pushtet të keqpërdoret," tha Mitevska.

Ajo paralajmëroi se rregullat formale nuk janë të mjaftueshme. Institucionet mund të kenë statute që garantojnë barazi në letër, por nëse normat joformale i mbrojnë figurat me pushtet, nëse gratë dekurajohen të flasin ose përvojat e tyre minimizohen, atëherë masat formale mbesin të paefektshme. Parandalimi duhet të ndryshojë si praktikat formale, ashtu edhe rrjetet joformale të ndikimit.

Analiza e përgatitur nga Bojana Jovanovska dhe Silvija Mitevska evidenton boshllëqet në njohuri dhe mekanizmat e dobët të mbrojtjes. Gjetjet kryesore janë:

• Ligji për sport nuk parashikon dispozita për barazinë gjinore, as mekanizëm për raportim dhe mbrojtje.
• 34.8% e të anketuarave thonë se ngacmimi ndaj sportisteve është i shpeshtë, ndërsa 52.2% se është i rrallë.
• Format më të shpeshta të ngacmimit janë komente fyese dhe poshtëruese (61.9%) dhe të ulëritura agresive dhe frikësuese (35.4%), shpesh nga tifozët, trajneri/trajnerja ose shokët e skuadrës gjatë ndeshjeve.
• Rastet zakonisht raportoheshin tek trajneri ose një zyrtar i klubit; vetëm 7.7% tek një person përgjegjës për mbrojtje (safeguarding), dhe shumë federata ende nuk kanë emëruar zyrtar të trajnuar.
• Arsye për mosraportim: nuk e kanë konsideruar incidentin serioz (61.4%), nuk kanë besuar se diçka do të ndryshojë (51.8%) dhe kanë mungesë besimi në institucione (20.5%).
• 67% e të anketuarave nuk e dinë nëse federatat kanë emëruar një person ose mekanizëm për mbrojtje; vetëm 13.9% janë të informuara për këtë.
• 48% e federatave kanë marrë pjesë në trajnim, 44% jo.

"Nuk duhet t'i shohim gratë vetëm si viktima. Një grua mund të jetë e ekspozuar ndaj dhunës dhe njëkohësisht të ketë aftësinë të veprojë, të rezistojë, të kërkojë ndihmë, të flasë dhe të përpiqet të ndryshojë kushtet në të cilat ndodhi dhuna. Por nuk duhet t'i transferojmë përgjegjësinë për ndryshim vetëm tek ajo," tha Mitevska, duke theksuar se reagimi institucional është i domosdoshëm kur gratë flasin.

Projekti vlerëson bashkëpunimin me Federatën e Hendbollit të Maqedonisë dhe Federatën e Basketbollit të Maqedonisë, dhe falënderon partnerët Neptune dhe Triglav Life Insurance AD Skopje për mbështetjen në realizimin e "Women's Sports Stories."

Foto: material shtypi nga ngjarja