Свети Јован Крстител: зошто утре се држи строг пост

На 11 септември православните верници се сеќаваат на отсекувањето на главата на свети Јован Крстител — настан што се празнува со еден од најстрогите црковни постови. Денот е прогласен за строг пост (пост на вода) и ги поврзува верниците со маченичката смрт и со предупредувањето против гревот.

Легенда и историски развој

Според црковното предание и историските записи, зад овој чин стојат страстите, незаконските врски и јавното разобличување. Галилејскиот владетел Ирод Антипа ја отфрлил својата законита сопруга (ќерката на арапскиот кнез Арета) и ја зел за жена Иродијада, сопругата на неговиот сè уште жив брат Филип. Свети Јован Крстител јавно го осудил тој грев, поради што Ирод го фрлил во темна самица.

Во продолжение на приказната, за време на пијана дворска гозба во Севастија ќерката на Иродијада, Саломија, играла пред гостите. Занесен од нејзиниот танц, пијаниот Ирод ѝ понудил сè што ќе побара, па макар тоа било и половина царство. Поучена од злобната мајка, Саломија побарала „на тацна да ѝ ја донесат главата на свети Јован Крстител“. Ирод наредил погубување на Јован во самицата.

Православните црковни и историски извори посебно нагласуваат дека Божјата казна сурово ги стигнала сите учесници: навредениот арапски кнез Арета тргнал со војска против Ирод и го поразил, а подоцна, според преданието, римскиот цар Калигула ги осудил Ирод и Иродијада на прогонство — прво во Франција, па во Шпанија — каде живееле во беда додека земјата, според старото предание, не се отворила и не ги проголтала живи. Судбината не ја поштедила ни Саломија: се тврди дека таа згаснала во страшна несреќа на реката Сикорис, кога ледот и мразот ѝ ја одвоиле главата од телото.

Поради тежината на настанот и маченичката смрт, каноните и народната практика наложуваат строги правила за 11 септември: забрането е консумирање месо, млечни производи и масло — јадењата се приготвуваат исклучиво на вода. Во некои словенски обичаи се избегнува користење нож или сечење храна во форма на круг, како симбол на отсечената глава, а не се носи ни црвена облека или црвен предмет што симболизира пролена крв.

И бидејќи злосторството се случило за време на пијанство и веселба, на овој ден се избегнуваат прослави, музика, песни и игри — сè како знак на почит и покајание пред споменот на светиот пророк.

Фото: прес-материјал од настанот