Тетово: Меѓуетнички напади врз македонски деца, институциите ја посочуваат училиштната одговорност

Улиците во Тетово последниве недели се опасни за македонските деца — групи врсници, најчесто машки деца на 13–14 години, физички ги напаѓаат помладите соученици и ги објавуваат снимките на ТикТок во групи како „Каурски пички“ и „Балисти“. Многу од напаѓачите се под 14 години и не подлежат на кривична одговорност.

Обвинителството и Центарот за социјални работи – Тетово (ЦСР Тетово) велат дека тимовите што работат со децата-сторители заклучиле дека најголемата вина е во училиштата: стручните служби во школите, кои се законски обврзани, не преземаат доволно мерки додека насилствата се случуваат буквално на голем одмор и пред нос.

Авторитетите и семејствата одговараат

Како што посочија од институциите: „Не се одговара кривично само за погрешно постапување, туку и за непостапување на тие педагози, психолози, директори“. Обвинителството и ЦСР ги пофалија како соработливи не само родителите на насилниците, туку и самите деца-сторители кои, кога ќе ги сослушаат, често признаваат учество.

Родителите на жртвите велат дека нападите се брутални и оставаат трајни последици, па сега ги придружуваат децата кога излегуваат. Нападите се случуваат пеш или кога напаѓачите доаѓаат со електрични тротинети; обично еден од децата е фатен, другите снимаат и бегаат. Еден татко, Darko Gavrilovski од Тетово, чиј син беше нападнат на 22 октомври 2026 година, објави на социјалните мрежи дека пет деца го сопреле неговиот син и уште едно дете, двајцата на 11 години, ги фатиле за гуша и им се обиделе да им ги соблечат јакните за да видат дали се „Војводи“.

СВР Тетово апелира до родители веднаш да пријавуваат секој сомнителен или насилен настан во најблиската полициска станица или на бесплатниот број 192. Во одговор до јавноста полицијата наведе: „СВР Тетово соодветно постапува за секој случај што се однесува на безбедноста на малолетните лица. Заштитата на децата, спречувањето на малолетничкото насилство и зачувувањето на јавниот ред и мир се врвен приоритет во секојдневната работа на полицијата. Во текот на 2026 година, во СВР Тетово пријавени се 12 случаи на нарушувања на јавниот ред и мир и други инциденти помеѓу малолетни лица од различни етнички заедници. Расчистени се пет случаи во кои утврдени се сторителите и преземени се законски мерки, при што кон родителите/старателите е поведена соодветна прекршочна постапка согласно член 34 од Законот за прекршоците против јавниот ред и мир (ЗППЈРМ), со оглед на одговорноста што ја имаат родителите за однесувањето на малолетните деца.“

Полицијата дава и податоци дека за три кривични дела веќе се комплетирани доказите, при што две кривични пријави се доставени до Основното јавно обвинителство во Тетово, а едно кривично дело е во завршна фаза. Последните четири случаи се во активна истрага; за два од нив сторителите се познати, за останатите се работи на собирање целосна документација пред поднесување на соодветни пријави.

Тимот за правда на децата при ЦСР Тетово — Светлана Стаматовска, Фиторе Саити, Радица Перински и Зура Етеми — работи интензивно со децата-сторители и децата-жртви, како и со нивните родители. Стаматовска вели дека станува збор за „навивачка еуфорија и влијание на проблематични деца“ и ја обвинува невнимателноста на училиштата и нивните стручни служби за непостапување и нејавување на девијантното однесување.

Родителите што јавно пријавија и споделија видеа забележуваат поголемо присуство на полицијата откако случаите добија видливост, а ЦСР потврдува дека голем дел од семејствата и децата се соработливи во разговорите и постапките. Полицијата потсетува дека пријавите се обработуваат согласно законот за малолетничка правда: за секој случај се известуваат ЦСР, дежурни обвинители за малолетници, и сослушувањата се вршат во присуство на родители, социјални работници и психолози.

Фото: ТикТок/принтскрин)