Томас Вајц: Борбата против корупцијата и довербата во институциите се клучни за иднината на С. Македонија

Европските и македонските претставници на 25‑тата сесија на Мешовитиот парламентарен комитет ЕУ‑Северна Македонија во Скопје, на 25 септември 2026 година, ја поставија борбата против корупцијата, владеењето на правото и враќањето на довербата во институциите како клучни предуслови за европската перспектива и долгорочниот развој на државата.

Европратеникот и постојан известувач на Европскиот парламент за земјата, Томас Вајц, предупреди дека недовербата во правосудството и неспроведувањето на еднакви правила ги поттикнуваат младите да заминуваат од државата.

Вајц: Правдата мора да важи за сите за да се врати довербата

Вајц наведе пример од Австрија за да објасни зошто важно е правилата да важат подеднакво. "Имавме огромен скандал со недвижности. Одговорниот беше господин Бенко. Многу луѓе сметаа дека тој е пребогат за да оди на суд. Довербата во системот можеше да се измери токму на денот кога беше уапсен и испратен во притвор. Луѓето видоа дека и еден од најбогатите луѓе во Австрија ќе излезе пред суд и ќе одговара за тешко кривично дело. Тој случај можеше да ги чини даночните обврзници милијарди", рече европратеникот и додаде:

"Апелирам дека не станува збор само за исполнување на обврските кон ЕУ и критериумите за пристапување. Станува збор за вложување во вашето општество, во вашата земја, во функционирањето на институциите и во довербата во системот. Ако не можете да ги убедите граѓаните дека правдата постои за сите, тоа им дава причина да заминат".

Тој истакна и дека иселувањето на младите претставува една од најголемите пречки за економскиот и општествениот развој: "За младите е многу важно да знаат дека ако се образуваат и работат вредно, ќе имаат добра плата и соодветна почит. Ако младите заминат, заминува и дел од иднината на државата. Тоа е директно поврзано со довербата во институциите, правосудството и системот во целина", рече Вајц.

Тој нагласи дека ниту една земја‑членка не е совршена и дека меѓународната соработка е потребна во борбата против организираниот криминал: "Ниту една земја-членка не е совршена. Заедно се бориме против организираниот криминал и криминалните структури кои постојано се обидуваат да ја надмудрат легислативата", рече Вајц, додавајќи дека е важно да се вклучат сите чинители, вклучително и граѓанскиот сектор, при носењето поефикасни закони.

Во врска со Реформската агенда и Планот за раст, Вајц посочи дека мора да се доработат измените на Кривичниот законик за ЕУ да може да ги ослободи средствата поврзани со реформите. Тој посочи: "Во Планот за раст постои принцип според кој, ако некоја држава не ги реализира реформите навреме, средствата може да бидат пренасочени кон соседните земји. Колку што сум информиран, Северна Македонија има реална можност да добие дополнителни средства, можеби од 70 до 80 милиони евра. Но, не станува збор само за пари. На граѓаните им е потребен Кривичен законик што ќе обезбеди ефикасен правосуден систем и ќе влева доверба во институциите", додавајќи дека соодветните примања на судиите и полициските службеници се важен превентивен механизам против корупцијата.

Евроамбасадорот Михалис Рокас оцени дека Северна Македонија е меѓу најуспешните земји во спроведувањето на Реформската агенда и Планот за раст и потсети дека отворањето преговори за Кластерот "Темели" треба да следи откако Советот на ЕУ ќе утврди дека се исполнети условите, вклучително и внесувањето на Бугарите во Уставот. Заменик‑министерот за надворешни работи и надворешна трговија, Зоран Димитровски, повтори дека членството во Европската Унија останува стратешка определба и изјави: "Подготвени сме за конструктивен дијалог и за решенија што градат доверба и носат конкретна корист за граѓаните од двете земји. Сакаме добрососедски односи, дијалог и соработка со Бугарија, но сметаме дека билатералните прашања поврзани со историјата, идентитетот и националниот наратив не треба да го определуваат европскиот напредок на една земја-кандидат".

Фото: прес-материјал од настанот