Ballkani Perëndimor në Podgoricë: kur projektet e BE-së marrin fytyrë njerëzore

Më 5 dhe 6 nëntor 2026, Podgoricë priti një takim rajonal ku organizata civile, gazetarë, ambasadorë rinorë të BE-së dhe përfaqësues të Delegacioneve të BE-së nga Mali i Zi, Maqedonia e Veriut, Shqipëria, Kosova, Bosnja e Hercegovina dhe Serbia prezantuan projekte konkrete për të drejtat e njeriut dhe diskutuan sfidat dhe rezultatet e tyre.

Projekte praktike që japin rezultate konkrete

Organizatorët thanë se «Podgorica hub» synonte t’i jepte fytyrë njerëzore mbështetjes së Bashkimit Evropian në Ballkanin Perëndimor — jo si linja financiare në letër, por si nisma që ndryshojnë jetën e përditshme të njerëzve. “Ne përpiqemi të përballemi me disa tema të vështira, por gjithashtu përpiqemi në një mënyrë të tregojmë se nuk po flasim për një projekt të BE-së, por për njerëzit e Ballkanit Perëndimor që bënë ndryshime,” tha Samra Luchkin, koordinatore dhe menaxhere për komunikime strategjike në WeBalkans.

Panelistët prezantuan ndërhyrje të ndryshme të mbështetura nga BE-ja: një aplikacion që ndihmon romët e rinj të gjejnë punë; qendra dhe shërbime për viktimat e dhunës në familje; dhe Orkestra Rinore e Ballkanit Perëndimor, që bashkon muzikantë nga vendet e rajonit. “Gjeneratat e vjetra nuk tregojnë prirje të përshtaten… ata duan të kërkojnë punë në mënyrë të vjetër, prandaj për ta organizojmë edhe trajnimet profesionale. Me të rinjtë është më lehtë. Ne krijuam një aplikacion që lidh aftësitë e punëtorëve me kërkesat e kompanive. Kështu, të rinjtë mund të përshtaten dhe të gjejnë punë të qëndrueshme,” tha Suad Skënderi nga Romalitico.

Të folurit theksuan se një program i vetëm nuk mund të zgjidhë problemet e thella, por ndërhyrjet e qëndrueshme dhe të synuara mund të ndryshojnë normat shoqërore. “Ne nuk mund ta zgjidhim gjithë gjendjen me një program të vetëm. Përpiqemi të bëjmë ndërhyrje të vazhdueshme… Qëllimi është, me kalimin e kohës, ta bëjmë diskriminimin gjithnjë e më pak të pranuar. Dhe mendojmë se po arrijmë në atë,” tha Daliborka Uljeviç.

Gazetarët vlerësuan se mbështetja e BE-së ka ndihmuar në futjen e qasjeve të reja të raportimit dhe modeleve organizative. Branko Čeçen nga Serbia përshkroi një redaksi që drejtohet nga një Asamble: “(Gazetarët tanë...) kanë një Asamble. Asambleja merr të gjitha vendimet, jo drejtoria. Drejtoria ka detyrë që të zbatojë atë që vendos Asambleja… BE-ja e bëri idenë e përfshirjes shumë më të popullarizuar se ç’ishte.” Në Bosnje e Hercegovinë, redaksitë që aplikojnë «solution journalism» organizojnë takime lokale pas publikimit të historive për të diskutuar gjetjet dhe për të zvogëluar hendekun mes autoriteteve lokale dhe grupeve të margjinalizuara, tha Maida Muminoviç.

Pjesëmarrja e të rinjve ishte temë kryesore. Orkestra Rinore prezantoi një mënyrë për të thyer stereotipat: “Muzikantët për herë të parë luajnë me muzikantë nga vende të tjera me të cilët normalisht nuk do të luanin. Kjo ndihmon në luftën kundër stereotipeve për njëri-tjetrin. Besimi krijohet përmes muzikës,” tha Lundrim Rega. Në Mali të Zi u njoftuan edhe ndryshime institucionale për të hapur dyert e parlamentit për të rinjtë: “Do të ketë një komision rinor në Parlamentin e Malit të Zi. Rregullorja tashmë është ndryshuar dhe në ditët e ardhshme për herë të parë do të kemi mundësinë të punojmë/folim drejtpërdrejt me deputetët,” tha Vladimir Peraziq nga Këshilli Kombëtar Rinor i Malit të Zi.

Takimi në Podgoricë ishte i dyti i këtij lloji këtë vit, pas një tubimi të ngjashëm në Beograd. Organizatorët presin që cikli i këtyre hapave të vazhdojë vitin e ardhshëm në kryeqytete të tjera të Ballkanit Perëndimor, me qëllim të prezantimit të historive të suksesshme të mbështetura nga BE-ja dhe të përdorimit të këtyre shkëmbimeve për të projektuar programe që u përshtaten më mirë nevojave të qytetarëve në gjashtë vendet kandidat ose potenciale anëtare.

Foto: material shtypi nga ngjarja