Жештините ја намалуваат продуктивноста на работниците — кои се најпогодени и како да се заштитат

Меѓународната организација на трудот предупредува дека летните горештини веќе го намалуваат учинокот на работниците, со последици врз здравјето и економијата. Известувањето е објавено на 11 август 2026 и ги наведува температурните прагови при кои паѓа работниот капацитет и секторите кои се најпогодени.

Според извештајот, температури над 24–26 степени се поврзани со намалена продуктивност, а при 33–34 степени работникот може да изгуби и 50 проценти од својот работен капацитет. Изложеноста на прекумерни нивоа на топлина може да предизвика топлотен удар и во некои случаи да биде фатална. Во ризик се работници и на отворено и во затворени простории.

Кои занимања се најранливи и што помага

Посебно изложени се работните места кои бараат поголем физички напор или се на отворено: земјоделството, градежништвото, собирањето отпад, транспортот и туризмот, додека индустриските работници во затворени простории исто така можат да бидат на ризик. Како дел од мерките за ублажување се наведуваат флексибилно работно време и почести паузи.

Јасминка Петрушевска, општ лекар, предупреди за итните знаци и превентивните мерки: "Продуктивноста паѓа затоа што при високи температури, се намалува притисокот, се олабавува мускулатурата, концентрацијата исто се намалува. Ако луѓето почувствуваат некои симптоми, да не чекаат, ако малаксуваат, да се реагира веднаш. Треба да ги следат препораките. Лесна храна, течности да се внесуваат, посебно ризични се хронично болните."

Извештајот укажува и на влијанија врз менталните функции: може да се појави „мозочна магла“, намалена способност за фокусирање и концентрација за време на топлотни бранови. "Нормално дека жештината влијае на луѓето. Летото како е лето е многу топло, посебно овие денови. Навистина малку поанксиозни се луѓето, а кога влегуваме во септември, стануваат постабилни. Летото влијае и на менталното здравје," рече Илдита Биљали, психолог.

Економските загуби поради топлотен стрес на работното место беа проценети на 280 милијарди американски долари во 1995 година и, според прогнозите, ќе пораснат на 2.400 милијарди американски долари во 2030 година. Меѓународната организација на трудот предупредува дека топлотниот стрес е почест во земјите со дефицит на пристојна работа; најпогодени подрегии ќе бидат Јужна Азија и Западна Африка. Според сценариото за глобално затоплување од 1,5 степени до крајот на векот, топлотниот стрес во овие два подрегиони би довел до губење од 5,3 проценти и 4,8 проценти од работните часови во 2030 година — што одговара на приближно 43 милиони и 9 милиони работни места со полно работно време, соодветно.

Извештајот нагласува дека се потребни насочени превентивни мерки, прилагодувања од работодавачите и јавни политики за заштита на ранливите категории работници со порастот на температурите. Времето за одлуки за распоредување, хидратација, ладење и медицинско следење е ограничено ако се сакаат намалување на човечките и економските загуби.

Фото: прес-материјал од настанот