Апел за промена на Законот за семејство: посвоените да добијат увид во семејната историја

Граѓански активисти во Северна Македонија повторно повикуваат на измени во Законот за семејство со цел посвоените лица да добијат пристап до досиејата за семејно и медицинско потекло откако ќе наполнат 18 години. Тие велат дека сегашната правна рамка ги блокира податоците за биолошкото потекло и остава илјадници луѓе без можност да ја дознаат вистината за корените.

Активистите го поврзуваат барањето со европските обврски

Илија Јовановиќ од здружението „Градиме иднина", кој со децении ја води битката за отворање на досиејата за посвојување, предупредува дека проблемот не е поединечен. „Според неговите проценки, не станува збор за изолирани случаи, туку за огромна бројка од околу 90.000 луѓе — посвоени деца, биолошки родители, но и браќа и сестри кои меѓусебно се бараат", се наведува во иницијативата.

Според активистите, според сегашниот закон податоците за биолошкото потекло се третираат како строга службена тајна, што создава правни пречки за оние што сакаат да го истражат своето потекло. Иницијативата ја повикува Европската конвенција за човекови права, според која познавањето на сопственото потекло е дел од правото на приватен и семеен живот.

Тие бараат пратениците да ги поедностават процедурите и да преземат европски практики каде досиејата за посвојување стануваат достапни по полнолетството. Според активистите, јасни правила и предвидлив пристап би ја намалиле емоционалната и правната неизвесност со која се соочуваат многу семејства.

Како примери од Европа се наведуваат Германија, Франција, Шпанија и Велика Британија, каде посвоените лица по навршување 18 години имаат законско право да побараат пристап до оригиналниот извод од крштението/родениот лист и медицинското досие. Во некои земји постои и систем на посредник, при што институциите прво стапуваат во контакт со биолошките родители за да ја побараат нивната согласност пред да ги откријат личните податоци.

Иницијаторите апелираат институциите да почнат со подготовка на законодавни измени кои ќе обезбедат дека пристапот до родениот лист и медицинското досие ќе стане регулирано право по навршувањето на 18 години, со додадени механизми за заштита како посреднички служби во контактите со биолошките роднини.

Фото: прес-материјал од настанот