Филипче бара 600 евра минималец: две плати не ја покриваат синдикалната кошница

Опозицискиот лидер Венко Филипче побара нето минимална плата од 600 евра и државни субвенции за придонесите, повикувајќи пратениците да го поддржат предлог-законот – заложба ставена на маса на прес-конференцијата во Собранието на 1 октомври 2026 година, во час кога две минимални плати сè уште не го покриваат синдикалниот трошковник за четиричлено семејство.

Што точно предлага Филипче и СДСМ

На прес-конференцијата Филипче побара поддршка за закон со кој нето минималецот би бил 600 евра, а државата би им ги субвенционирала социјалните придонеси на приватните работодавачи. Според соопштението на СДСМ, целта е работниците на минимална плата да имаат повисоки нето-примања. Дополнително, Филипче најави кратења на буџетски трошоци за службени патувања, мебел и возила како извор на средства. Ова се предлози – не постои донесен закон, ниту усвоена ребалансна структура што ги обезбедува потребните пари.

СДСМ тврди дека субвенционирањето би им помогнало на приватните работодавачи, но до моментот на објавата не е презентирана јавно независно ревидирана калкулација за трошокот и опфатот на субвенциите. За претходна верзија на законот, СДСМ во јануари наведе финансиски импликации од 7,5 милијарди денари. Таа партиска проценка не покажува независно колку би чинело субвенционирањето на придонесите во сегашниот предлог. Без конкретни параметри – број на корисници, износ по вработен, траење и фискални компензации – останува отворено дали предвидените кратења би биле доволни.

Фактите за платите и трошоците

Според WageIndicator, законската минимална плата во периодот март–октомври 2026 изнесува 26.046 денари нето и 38.507 денари бруто. Две такви нето плати изнесуваат 52.092 денари – под септемврискиот моделска синдикална кошница од 69.432 денари за четиричлено семејство пресметан од синдикат. Во варијанта со месечна кирија, според извештај на Дојче веле, потребните трошоци достигнуваат 84.807 денари. Овие кошнички се моделски пресметки на синдикат, не универзален опис на секое домаќинство, но се јавен барометар на оптоварувањето со храна, енергенси и кирија.

Ако минималната плата дојде до 600 евра нето, прашањето не е само економско, туку и фискално: кој го покрива даночно-придонесниот јаз? Секоја субвенција за придонеси има цена за буџетот, а таа цена расте со опфатот и времетраењето.

Што вели Владата на Мицкоски

Премиерот Христијан Мицкоски претходно изјави дека зголемувањето на платите треба да произлезе од социјален дијалог меѓу работниците и работодавачите, при што Владата е фасилитатор, а не единствен платец. Според таа позиција, договорот меѓу работниците и работодавачите треба да претходи на политичко утврдување на износот; барањето за директни државни субвенции отвора посебно буџетско прашање.

Тоа е материјална позиција за методот – не за конечниот износ. Но во изјавите разгледани за овој текст не е даден конкретен алтернативен владин предлог со суми, рокови и извори. Социјален дијалог не плаќа сметки по автоматизам; бара јасен механизам, индексирање и рокови.

Сметкополагателство: од каде пари и кога?

Филипче предлага кратења на службени патувања, мебел и возила. Колку точно би се заштедило од тие буџетски ставки во 2026? Колкава би била годишната цена на субвенционирање на придонесите за сите вработени на минимална плата во приватниот сектор? Дали субвенцијата е временска или трајна? Дали ќе важи само за нови вработувања или и за постојните? Без овие одговори, јавноста не може да процени дали мерката е финансиски одржлива или е политичка декларација со недоволно покритие.

Од другата страна, ако Владата навистина смета дека патот е преку социјален дијалог, зошто досега не е доставен конкретен модел: формула за индексирање, временски план, прагови по сектори, можни даночни олеснувања и процена на инфлаторни ефекти? И дали постои проценка за ризикот дека без активна буџетска поддршка, дел од микропретпријатијата ќе одговорат со отпуштања или неформализирање на трудот?

Едно е јасно: домаќинствата под притисок на сметки и кирија немаат време за нова рунда политички препирки. Политичката понуда на 600 евра нето со субвенционирани придонеси е тврдење за брз ефект врз стандардот. Владината скепса е предупредување за долгорочна фискална рамнотежа. Помеѓу овие полови, потребни се бројки, рокови и одговорност – на хартија и во Буџетот.

До тогаш, граѓаните слушаат ветување и принцип. На ред се аритметика и спроведување.

Извори и контекст: СДСМ (прес-конференција); СДСМ (претходна верзија на законот); Вејџ индикатор (минимална плата); Дојче веле (синдикална кошница); СДК (изјава на премиерот).

Фото: кадар од прес-конференцијата на СДСМ