„Парите се кај Мицкоски и неговата банда“: Филипче – бандата ќе одговара

Претседателот на СДСМ, Венко Филипче, во видеообраќање објавено на 14 ноември ги собра на едно место бројките што граѓаните ги чувствуваат секој ден – и изрече една од своите најостри реченици досега кон премиерот Христијан Мицкоски: „Пари во буџетот нема, пари за граѓаните нема. Но знаеме каде има – кај Мицкоски и неговата банда.“

Филипче тврди дека премиерот „се бори само за своите криминални тендери и својот профит како шеф на организираната криминална група“ која, според него, во изминатите две години ја осиромашува земјата, и предупредува дека сметката допрва доаѓа: „Вистината е сега на виделина – и со Алта банка и со неговите криминални врски со Вучиќ. Одговорност за сè ова ќе има. Бандата ќе одговара.“

„Каква трета економија?“

Филипче тргнува од најновите проекции на Меѓународниот монетарен фонд (ММФ). Според рангирањето на „Вижуал капиталист“, изработено врз основа на октомвриските проекции на Фондот, Македонија е на 41. место меѓу 48 европски економии, со проектиран БДП по жител од 11.762 долари за 2026 година. Пред неа се Србија (17.126 долари), Црна Гора (16.211) и Албанија (13.968), а во регионот Македонија е пред само Босна и Херцеговина, која е на 43. место со 10.845 долари. Германија, со 65.699 долари по жител, е повеќе од пет пати над македонското ниво.

„Каква трета економија? Македонија е на дното во Европа“, рече Филипче. „Ова е реалната состојба на македонската економија. Не бајките на Христијан Мицкоски за трета економија во Европа, не лагите за најбрз раст на платите и пензиите. Сè она што ние го зборувавме во изминатата година сега е потврдено и од ММФ.“

Кошничката, струјата и парното

„Цените се пораснати до плафон, а платите стагнираат. Кошничката е 90.000 денари. Ниту три плати не се доволни да се покријат месечните трошоци“, рече Филипче. Во писменото соопштение СДСМ појаснува дека бројката од 90.000 денари се однесува на кошничката „со стан“, односно заедно со трошоците за домување.

Насоката ја потврдуваат и синдикалните бројки. Според Сојузот на синдикатите на Македонија (ССМ), синдикалната минимална кошница за четиричлено семејство во октомври достигна 70.358 денари, што е 3.945 денари повеќе отколку во јануари. Само за храна и пијалаци се потребни 26.170 денари – 124 денари повеќе од целата минимална плата, која изнесува 26.046 денари.

Филипче предупреди и на „очекувано поскапување на струјата и парното“. МЕПСО во октомври побара од Регулаторната комисија за енергетика (РКЕ) преносната тарифа за електрична енергија од 1 јануари 2027 година да се зголеми за 97,68 отсто, а четирите компании за топлинска енергија побараа нова корекција на цената на парното поради поскапиот гас. Доколку биде одобрено, тоа би било трето поскапување на парното оваа година. Конечниот збор го има РКЕ. „Реалноста е дека нема зголемување на минималната плата – само бајки“, рече Филипче.

Четири милијарди евра нов долг

„Реалноста е дека има четири милијарди евра ново задолжување за две години. Реалноста е дека луѓето живеат полошо“, рече лидерот на СДСМ. Според податоците што ги објави ДВ, јавниот долг на крајот на вториот квартал од 2026 година достигна 10,73 милијарди евра, или 58,8 отсто од БДП – близу до прагот од 60 отсто, што дел од економистите го сметаат за сериозен сигнал за загриженост.

Тендери без тендер

Најтешкото обвинение на Филипче – дека премиерот се бори „за своите криминални тендери“ – дојде еден ден откако парламентарното мнозинство, со 63 гласа „за“ и 20 „против“, ги изгласа измените на Законот за јавните набавки. Гласањето следуваше откако Собранието го избриша членот 13, поради кој претседателката Гордана Сиљановска-Давкова претходно не го потпиша указот за прогласување на законот.

Според СДСМ и според партијата ДОМ, со измените прагот за набавки без објавување оглас се крева на 25.000 евра за стоки и на 120.000 евра за градежни работи, се брише обврската од 2019 година за претходна согласност од Бирото за јавни набавки за постапките со преговарање без објавување оглас, а надоместокот за жалба се зголемува од 200 на 600 евра. Центарот за граѓански комуникации предупреди дека измените се донесени без јавни консултации и дека носат ризици од корупција. СДСМ поднесе над 2.000 амандмани на законот.

Мицкоски ги брани измените. „Ние имаме адвокатски друштва и компании коишто заработуваат на тоа што свесно се договараат и паѓаат јавни набавки“, изјави премиерот. „Тоа не може повеќе да се случува.“ Тој вели дека за законот била консултирана и меѓународната заедница.

Алта банка и врската со Белград

Вториот столб на обвинението е Алта банка. Српското Обвинителство за организиран криминал го сомничи сопственикот Давор Мацура дека од трезорот на Алта банка во Белград изнел околу 45 милијарди динари – речиси 383 милиони евра. Народната банка на 1 ноември воведе привремена администрација во Алта банка АД Битола, а клиентите и понатаму се ограничени на 15.000 денари неделно преку картичките, односно на 20.000 денари во две недели за оние што немаат картичка. Од понеделник, 16 ноември, ќе работи и експозитурата во Прилеп.

На надзорната расправа во Собранието на 11 ноември Мицкоски тврдеше дека Македонија во деловни односи со Алта банка на Мацура ја внела владата на СДСМ и ДУИ, на предлог на тогашниот министер Фатмир Бесими. Филипче одговори со записникот од владината седница од 24 октомври 2023 година, според кој тогашната влада го ангажирала Државното правобранителство за да го заштити државниот интерес, и потсети дека банката влезе на пазарот кога премиер беше Мицкоски, а гувернер Трајко Славески. Славески тврди дека Народната банка ги запазила сите законски процедури и дека „блиската иднина ќе покаже дека Народна банка постапила правилно“.

Државниот јавен обвинител Ненад Савески на расправата изјави дека во тој момент не може да каже дали има предистрага, но порача: „Секој којшто сторил кривично дело треба да одговара пред законот. Законите важат подеднакво за сите.“

Што се однесува до Вучиќ, Мицкоски и Александар Вучиќ се сретнаа на 24 септември во Њујорк, а по средбата Вучиќ изјави дека разговорот бил „добар и отворен“. Филипчевата оценка за „криминални врски“ е политичко обвинение на СДСМ – ниту една институција досега не утврдила кривична врска меѓу премиерот, Вучиќ и Алта банка. Истиот ден членката на Извршниот одбор на СДСМ Наташа Поповиќ изјави дека Мицкоски е „во тотална паника за Алта банка“ и го обвини дека, по моделот на Вучиќ, со закани и притисок сака да ја замолчи опозицијата.

Одговорот на ВМРО-ДПМНЕ

ВМРО-ДПМНЕ возврати дека Филипче покажал непознавање на основните економски работи и дека треба да се гледаат сите економски параметри заедно, а не поединечно. „Македонија има највисока стапка на раст на бруто-домашниот производ во регионот и најниска инфлација. Инфлацијата во Македонија е за 25 проценти пониска од европскиот просек, додека економскиот раст во вториот квартал годинава достигнал 4,3 проценти“, наведува партијата. За долгот, ВМРО-ДПМНЕ тврди дека станува збор за наследен товар: во 2027 година треба да се рефинансираат или да се вратат заеми од 2,3 милијарди евра, а за 2028 година се предвидени обврски од 2,7 милијарди евра. Реакцијата завршува со пораката: „Затоа кога Филипче нешто не знае подобро нека молчи.“

Премиерот Мицкоски, пак, истакна дека индустриското производство во третиот квартал е позитивно и дека прометот во индустријата е „нешто над 5,5% поголем во споредба со третиот квартал од минатата година“.

Прашањата на кои власта не одговара

Тврдењата на Филипче за „организирана криминална група“ и за „банда“ се политички обвиненија: ниту еден суд не утврдил такво нешто, а јавно не е познато обвинение против премиерот. Но прашањата што ги отвора остануваат отворени: кој ќе добива договори без тендер до 120.000 евра и зошто е укината контролата на Бирото за јавни набавки; што знаеле Владата и Народната банка за Мацура пред да му ја отворат вратата на македонскиот банкарски систем; каде заврши секое евро од новите задолжувања; и дали РКЕ ќе ги зголеми сметките на граѓаните пред зимата?

За СДСМ, одговорот е и политички и правен. „Одговорност за сè ова ќе има“, порачува Филипче. „Бандата ќе одговара.“

Извори: СДСМ (изјавата за „бандата“), СДСМ (изјавата за ММФ), СДСМ (Законот за јавните набавки), СДСМ (Наташа Поповиќ), Макфакс (реакцијата на ВМРО-ДПМНЕ), Телма (ММФ и изјавата на Мицкоски), ДВ (рангирањето по БДП), ДВ (синдикалната кошница), Вечер (струјата и парното), ДВ (јавниот долг), Телма (гласањето во Собранието), Телма (одбраната на законот), Телма (реакцијата на ДОМ), Блиц (сомнежот против Мацура), Телма (лимитите во Алта банка), Телма (надзорната расправа), Танјуг (средбата во Њујорк).

Фото: кадар од видеообраќањето на Венко Филипче, СДСМ, 14 ноември 2026