Почетна
Политика

Филипче го прозва Мицкоски: четири земји пред ЕУ-патоказ, Македонија изоставена засега

Филипче ја повика Владата да претстави веродостоен план за ЕУ пред посетата на фон дер Лајен на 2 октомври. Комисијата разгледува нацрт-патокази за четири кандидатки, без гаранција за членство до 2030 година.

·Политика
Филипче го прозва Мицкоски: четири земји пред ЕУ-патоказ, Македонија изоставена засега

Лидерот на СДСМ, Венко Филипче, ја повика Владата да покаже веродостоен план за европскиот пат на Северна Македонија пред очекуваната посета на претседателката на Европската комисија, Урсула фон дер Лајен. Тој го отвори прашањето зошто земјата не е меѓу четирите кандидатки за кои Европската комисија разгледува нацрт-патокази и побара конкретни чекори и рокови за да не се продлабочи застојот во пристапниот процес.

Што навистина постои: нацрт, не гаранција

На 27 септември, според објавување на „Политико“, Европската комисија разгледува предлог-патокази за Црна Гора, Албанија, Украина и Молдавија. Според информациите од двајца претставници на Комисијата објавени во медиумот, Северна Македонија „во овој момент“ не е меѓу државите за кои се подготвува ваков инструмент. Овие нацрти не се усвоени, не даваат автоматско членство, не воспоставуваат рок за членство до 2030 година и не претставуваат правно обврзувачка гаранција. Станува збор за работни предлози зависни од реформскиот напредок и од политички договор во ЕУ.

Официјалните страници на Европската комисија потврдуваат дека Северна Македонија останува земја кандидат, ја одржа Меѓувладината конференција во јули 2022 година, го заврши процесот на скрининг во декември 2023 година и веќе добива средства од Планот за раст. Главниот политички услов пред отворање на првиот кластер — уставните измени предвидени во преговарачката рамка од 2022 година — останува на маса, а од неговото исполнување зависи следниот чекор во преговорите.

Филипче бара јасен одговор за европскиот план

На прес-конференција во Собранието на 1 октомври, Филипче ја насочи критиката кон, како што рече, изостанокот на Северна Македонија од предложените патокази. Тој ја повика Владата да понуди решение пред посетата на фон дер Лајен и предупреди дека натамошното одложување може да ја запре динамиката на интеграциите. Во партиското соопштение тој кусо порача: „Нас нè нема.“ Ова се однесува на нацрт-предлози што се во подготовка, а не на усвоен список или на загарантиран исход од пристапниот процес.

Филипче предупреди и дека пролонгирањето на процесот би можело да се одрази врз животниот стандард и да поттикне иселување. Тоа е негова политичка проценка за последиците од застојот, а во нејзина основа е барањето Владата навреме да покаже како ќе ги придвижи преговорите. Прашањето што го поставува е дали Северна Македонија ќе има подготвен и проверлив пристап за користење на можностите што ги отвора европската интеграција.

Што вели Владата: стратегиска цел, но без уставни измени во сегашна форма

Премиерот Христијан Мицкоски и Владата јавно нагласуваат дека членството во ЕУ останува стратегиска цел и дека реформската агенда продолжува. Нивната позиција, според досегашните изјави, е да се постигне „траен договор“ со ЕУ и Бугарија што ќе даде јасна патека до полноправно членство. Притоа ја одбиваат верзијата на уставни измени во моментално бараната форма без дополнителни гаранции.

Токму во тој контекст Филипче бара Владата да објасни како нејзиниот пристап би го отворил првиот кластер. Остануваат важни прашањата каква алтернатива предлага Владата до Европската комисија и земјите членки, дали постои нацрт-договор или посредничка формула и кои рокови би важеле за следните чекори. Ова не ја менува обврската од преговарачката рамка, туку го става во фокус начинот на кој Владата вели дека сака да обезбеди одржливо решение.

Клучното прашање пред посетата: план, рокови и мерливи резултати

Пред посетата на фон дер Лајен, Филипче бара Владата јавно да каже кој план го предлага пред Комисијата, кои реформи и во кои рокови ќе ги исполни и што конкретно бара од Софија и Брисел за да го надмине застојот. Тоа се прашања што произлегуваат од неговата критика, а одговорот зависи од политички договори и од исполнувањето на условите во пристапниот процес.

Брисел засега испраќа двојна порака: кандидатскиот статус на Северна Македонија е стабилен и поддршката преку Планот за раст продолжува, но уставниот услов останува пред отворањето на првиот кластер. Отсуството од сегашните нацрт-патокази не значи исклучување од европскиот процес, но ја истакнува потребата Северна Македонија да има јасен и остварлив план за следната фаза.

Нацрт-документите во Брисел не гарантираат членство за ниту една од четирите земји, но Филипче ги користи како повод да побара конкретна владина стратегија. Неговиот повик пред посетата на фон дер Лајен е Владата да изнесе план, рокови и дипломатски чекори што јавноста ќе може да ги следи, при задржување на условите и правниот статус што важат за пристапниот процес.

Ажурирање, 2 октомври: Посетата на фон дер Лајен во Скопје се одржа. Таа и Мицкоски најавија обид за разговор со Бугарија идната недела, додека уставните измени остануваат услов за отворање на првиот преговарачки кластер. Тоа е најавен дипломатски чекор, а не постигнат договор или отворен кластер. Повикот на Филипче за јасен план, рокови и мерливи резултати сега може да се оценува според тоа дали најавата ќе донесе конкретен напредок.

Извори и контекст: СДСМ (прес-конференција); Политико (нацрт-патокази); Европска комисија (статус); Дојче веле (ставот на Мицкоски); Дојче веле (посета, 2 октомври).

Фото: кадар од прес-конференцијата на СДСМ

Поврзани написи