Shpërnguljet zbrazin shkollat — nxënësit bien më shpejt se lindjet

Shpërnguljet po zbrazin shkollat në Maqedoninë e Veriut: të dhënat tregojnë se rënia e numrit të nxënësve është më e madhe se ulja e lindshmërisë.

Shumë fëmijë me shtetësi maqedonase lindin jashtë vendit dhe nuk ndjekin shkollë këtu

Të dhënat zyrtare evidentojnë një hendek që po rritet mes numrit të fëmijëve të lindur dhe atyre që më vonë regjistrohen në klasën e parë. Para gjashtë vitesh janë lindur për rreth 2.000 fëmijë më shumë sesa u regjistruan në klasën e parë vitin e kaluar — diferencë që kryesisht shpjegohet me familje që u larguan nga vendi para se fëmijët të fillonin shkollën.

Numri i lindjeve po bie çdo vit, por numri i nxënësve bie edhe më shpejt. Ish-drejtori i Zyrës Shtetërore të Statistikave, Doncho Gerasimovski, thekson se natyrshmëria nuk është shpjegimi i vetëm: shumë fëmijë me shtetësi maqedonase lindin jashtë. Ai vlerëson se rreth 7,000 lindje vjetore në vitet e fundit kanë ndodhur jashtë vendit, por me fëmijë që kanë shtetësi të vendit; "Nëse ata jetonin në vend, numri i tyre do të ishte 24-25 mijë në vit", thotë Gerasimovski.

Krahasimet historike e forcojnë shqetësimin. Në 2012 ishin 23,568 lindje të gjalla; kur ata arritën moshën për të filluar shkollën, në vitin shkollor 2018/2019 u regjistruan 22,130 nxënës në klasën e parë — për rreth 1,400 më pak. Hendeku u thellua: në 2019 u lindën 19,845 fëmijë, ndërsa në shtator 2025 regjistrimet e klasës së parë ishin për 1,924 nxënës më të ulëta në krahasim me atë grup lindjesh.

Shpërnguljet ndikojnë edhe brenda një viti shkollor. Për shembull, në 2022 filluan klasën e parë 20,932 nxënës; vitin pasues, në klasën e dytë vazhduan 241 nxënës më pak. Në një tjetër vit numri u ul për 62 fëmijë; në 2024 kishim 19,452 nxënës të klasës së parë, ndërsa më 1 shtator të vitit pasues kishte 19,152 nxënës të klasës së dytë — një humbje prej 300 nxënësish brenda një viti shkollor.

Ministrja e Arsimit dhe Shkencës, Vesna Janevska, paralajmëroi së fundmi se në shtator do të ketë rreth 3,000 nxënës të klasës së parë më pak se viti i kaluar — pra rreth 15,000 të regjistruar. Duke marrë parasysh se para gjashtë vitesh u lindën mbi 19,000 fëmijë, kjo do të thotë se rreth 4,000 prej tyre u shpërngulën me familjet para se të fillonin shkollën.

Rënia e numrit të nxënësve ka pasoja konkrete për rrjetin shkollor: çdo vit mbyllen disa shkolla të degëve në fshatra, dhe këtë vit do të mbyllen edhe 16 të tilla. Ministria e Arsimit ka listuar shkollat nënrrethi ku më 1 shtator nuk do të mbahet mësimi i parë: Selce (komuna Bogovinje), Džepin, Nerezi, Bogojci dhe Poum (rrethi i Strugës), Uzem, Dobrovnicë dhe Duračka Reka (rrethina e Prilepit), Kurija (Negotino), Porodin, Dihovo dhe Kanino (rrethina e Bitolës), dhe fshatrat përreth Delçevës: Dzvegor, Gabrovë, Virče dhe Stamer.

Ministria përgjegjëse për politikën sociale, demografinë dhe të rinjtë thotë se demografia është një prioritet strategjik i qeverisë dhe po harton një Strategji për rezistencë demografike dhe një Plan Veprimi me masa sistematike dhe afatgjata për të zbutur trendet negative.

Foto: material shtypi nga ngjarja