Ndryshimet klimatike mund të sjellin përfitime lokale, por rreziqet mbeten
Ekspertët: dimrat më të butë dhe sezona më e gjatë mund t'u japin fermerëve mundësi, por nxehtësia dhe mungesa e ujit e kufizojnë këtë përfitim.

Ndryshimet klimatike zakonisht paraqiten si kërcënim, por ekspertët në vend thonë se ato mund të sjellin përfitime të kufizuara lokale përkrah rreziqeve të mëdha.
Qendra për Ndryshimet Klimatike Shkup shpjegon se dimrat më të butë mund të ulin nevojën për ngrohje, dhe se një periudhë më e gjatë me temperatura të përshtatshme për rritje mund t’u japë disa fermerëve më shumë fleksibilitet në zgjedhjen e kulturave dhe datave të mbjelljes. Këto mundësi, megjithatë, varen nga vendi, sezoni dhe shkalla e ngrohjes. Paneli Ndërqeveritar për Ndryshimet Klimatike (IPCC) parashikon kryesisht pasojat negative për jugun e Evropës — përfshirë mungesën e ujit, humbjet bujqësore dhe rritjen e nevojës për ftohje.
Shembuj në terren dhe kufizimet
Në bujqësi, qendra vë në dukje se sezona më e gjatë e kultivimit nuk garanton automatikisht rendimente më të larta. "Sezona më e gjatë e vegjetacionit mund të hapë mundësi për disa kultura, por në vetvete nuk garanton rendimente më të larta. Sipas Raportit të Katërt Nacional për Ndryshimet Klimatike, në periudhën 1991–2020 sezona e vegjetacionit në Gevgelija ishte 16 ditë më e gjatë, dhe në Berovo katër ditë më e shkurtër, në krahasim me periudhën referencë. Projeksionet në të njëjtin raport tregojnë se sezona mund të zgjatet në pjesën më të madhe të vendit, me dallime midis rajoneve dhe skenarëve klimatikë. Ky tregues bazohet në temperaturën e ajrit: ai nuk tregon nëse në ato ditë shtesë do të ketë mjaft ujë për rritje, as nëse kultura do të ekspozohen ndaj nxehtësisë ekstreme", tha Qendra për Ndryshimet Klimatike Shkup.
Si shembull konkret, studiuesit e Fakultetit të Shkencave Bujqësore dhe Ushqimit në Universitetin "Shën Kirili dhe Metodi" në Shkup analizuan varietetin Vranec në tetë vendndodhje në rajonet verifikuese të Tikvesit dhe Velesit gjatë sezonit 2024. Posteri i konferencës raportoi se rendimenti teorikisht i llogaritur ishte 6.4% më i ulët te parcela të ujitura dhe 14.8% më i ulët te ato pa ujitje, në krahasim me vlerat referencë shumëvjeçare për varietetin. Qendra thekson se ky rezultat i përket një sezoni dhe nuk mund të përgjithësohet për gjithë sektorin, por tregon sesi nxehtësia ekstreme dhe mungesa e ujit mund të kufizojnë rendimentet edhe te një varietet i përshtatur për vera të ngrohta.
Ekspertët shtojnë se ulja e nevojës për ngrohje dimrit duhet të vlerësohet së bashku me rritjen e nevojës për ftohje verës. "Sipas modelimit të publikuar nga Banka Botërore, në pjesët qendrore të Shkupit numri i netëve në të cilat temperatura mbetet mbi 25 °C mund të rritet nga 16 në 31 në vit deri në vitin 2050, sipas skenarit klimatik të shqyrtuar. Në të njëjtin skenar, treguesi model për nevojën potenciale për ftohje rritet rreth 52 për qind. Kjo nuk është një parashikim për rritjen me të njëjtin përqindje të faturave apo konsumit të energjisë. Të dhënat tregojnë sa do të rritej nevoja për ftohje për shkak të temperaturave më të larta. Për familjet pa ftohje të përshtatshme, kjo mund të nënkuptojë më shumë net të kaluara në shtëpi të nxehtë dhe rrezik më të madh për shëndetin", shpjegoi Qendra për Ndryshimet Klimatike Shkup.
Në shkallë kombëtare, qendra paralajmëron se përfitimet e mundshme në sektorë të caktuar duhet të shihen në kontekst të rreziqeve më të gjera. Raporti i Bankës Botërore për ndryshimet klimatike dhe zhvillimin vlerëson se, pa investime në përshtatje, dëmet ekonomike të pritura në vitin 2050 mund të arrijnë rreth 4% të PBB-së; kjo shifër paraqitet si një vlerësim minimal dhe i referohet dëmeve për vetë vitin 2050, jo humbjeve të akumuluara deri atëherë.
"Për Qendrën për Ndryshimet Klimatike, pyetja praktike është si të shfrytëzojmë mundësitë aty ku ekzistojnë dhe njëkohësisht të ulim humbjet. Në bujqësi, kjo do të thotë që zgjedhja e kulturave dhe datat e mbjelljes të përshtaten me kushtet lokale, veçanërisht me disponueshmërinë e ujit dhe rrezikun e thatësirës. Në qytete, më shumë hije dhe hapësira të gjelbra dhe ndërtesa më të izoluara mund të ndihmojnë në reduktimin e ekspozimit ndaj nxehtësisë. Dimri më i butë ose sezona e zgjatur e vegjetacionit mund të jenë përparësi në kushte të caktuara. Për vendin si i tërë, prioritet mbetet zvogëlimi i emetimeve dhe mbrojtja me kohë e njerëzve, burimeve ujore dhe prodhimit të ushqimit", tha Qendra për Ndryshimet Klimatike Shkup.
Foto: material shtypi nga ngjarja


