Ученици на „Васил Антевски – Дрен“ учеа за пензиска свесност, ССМ повикува контроли во фирмите

Во средното економско училиште „Васил Антевски – Дрен“ денеска се одржа манифестација по повод Денот на пензиската свесност, кој во Македонија се одбележува веќе десет години. Настанот е дел од активностите на Агенцијата за супервизија на капитално финансирано пензиско осигурување (МАПАС) за подигање на финансиската писменост и планирање на пензиската иднина од млада возраст.

На свеченоста експерти од МАПАС објаснуваа како функционира системот на пензиско осигурување и зошто ранливоста на долг рок зависи од финансиското знаење. Во говорот пред учениците и наставниците, претседателот на Советот на експерти на МАПАС, Ремзи Бајрам, упати порака до младите.

„Пензиската свесност не треба да се поврзува само со периодот пред пензионирањето, туку со начинот на кој уште од младоста се планира сопствената финансиска иднина. Во услови на брзи општествени, економски и технолошки промени, финансиското знаење претставува важна животна вештина и младите треба да бидат охрабрени да се информираат, да поставуваат прашања и да донесуваат финансиски одлуки врз основа на знаење и разбирање,“ изјави Бајрам.

ССМ: Учебните активности се добри, но потребни се контроли во фирмите

Сојузот на синдикати (ССМ) оцени дека е важно што младите се едуцираат, но повика надлежните да ги посетат и работните места. Од ССМ посочуваат дека навистина постојат работодавачи кои исплатуваат дел од платата „на рака“ или декларативно пријавуваат пониски износи за да заштедат на придонеси.

„Не само што не се намалува трендот на земање пари во плик, туку во последните години се зголемува. Од друга страна, останува драматична и бројката за неформално вработените,“ рече Слободан Трендафилов и го цитираше Државниот завод за статистика: 90.020 невработени лица и 101.022 неформално вработени.

Трендафилов посочи и конкретни пресметки за ефектот врз приходите и пензискиот систем: при нето-минимална плата од 26.046 денари и бруто-минимална плата од 38.507 денари, разликата е 12.461 денар по работник. На годишно ниво, за сите неформално вработени, тоа значи 245 милиони евра неуплатени придонеси и данок. Ако се земе просечната плата во 2025 година — просечна нето-плата 45.198 денари и просечна бруто-плата 67.951 денар — месечната разлика од 22.753 денари по работник на годишно ниво дава загуба од 448 милиони евра за сите неформално вработени.

Тој додаде дека за поголеми пензии се потребни и поголеми плати и нагласи дека е загрижувачки податокот дека околу 50 проценти од вработените во редовен работен однос примаат плата до 600 евра, вклучително со додатоци. Податоците на Управата за јавни приходи за 2025 покажуваат дека околу 521.000 вработени примале плата преку МПИН и имале формален работен однос, но формалноста сама по себе не гарантира доволна плата — во просек, околу 73 отсто од вработените во секој месец примале плата пониска од просечната.

Според јулските податоци на Фондот за пензиско и инвалидско осигурување (ПИОМ), во земјата има 349.494 корисници на пензии. Просечната пензија изнесува 28.046 денари, а 98.025 пензионери земаат минимални пензии кои, во зависност од периодот на пензионирање, се движат од 20.288 денари до 23.945 денари.

Фото: прес-материјал од настанот